Categories: Art Literature

ચોટ ખાધા વગર સચોટ લખવાનું લગભગ અશક્ય છે!

લગભગ દરેક નવોદિત લેખક એમ માનતો હોય છે કે દુનિયામાં મારા જેવો સમર્થ લેખક બીજો કોઈ નથી. જ્યારે તેની કોઈ કૃતિ કોઈ મૅગેઝિનનો એડિટર પબ્લિશ નથી કરતો ત્યારે તે વિચારે છે કે મારી રચના સર્વોત્તમ હોવા છતાં હું નવોદિત છું એ કારણે જ મને ભારે અન્યાય થઈ રહ્યો છે.

આવું માત્ર સાહિત્યની દુનિયામાં જ નથી બનતું, લગભગ દરેક ક્ષેત્રમાં બને છે. નવોદિત ઍક્ટર પોતાને અમિતાભ બચ્ચન કરતાંય મહાન સમજે છે. નવોદિત સિંગર પોતાને સોનુ નિગમથી સવાયો સમજતો હોય છે. નવોદિત ચિત્રકાર પોતાને પિકાસોની પંગતમાં સૌથી આગળ બેસાડી દેતો હોય છે. આવા નવોદિતો નાનકડી નિષ્ફળતા સામેય ઉગ્ર થઈ ઊઠતા હોય છે. તેમની એક કૉમન આર્ગ્યુમેન્ટ એવી હોય છે કે બીજા જાણીતા લોકોનું ફાલતુ સર્જન શ્રેષ્ઠ ગણાય છે અને મારું શ્રેષ્ઠ સર્જન પણ ફાલતુમાં ખપે છે.

તમામ નવોદિતો કાંઈ નબળા નથી હોતા, કિન્તુ તેઓ રાહ જોવા તૈયાર નથી હોતા. નવોદિતનું સર્જન કદાચ નબળું ન હોય છતાં તેની સૌથી મોટી નબળાઈ ધીરજનો અભાવ હોય છે. એમાંય જો બે-ચાર પરિચિતોએ તેની થોડી પ્રશંસા કરી હશે તો-તો એ નવોદિત મહાશય સીધા સાતમા આસમાને જ ઊડવા માંડ્યા હશે. જેનામાં રાહ જોવાની કે ધીરજ ધરવાની વૃત્તિ નથી હોતી તેની દશા બહુ ભૂંડી થઈ જતી હોય છે. આપણે ગમે તેટલા સારા અને સાચા હોઈએ, તોપણ યોગ્ય પ્રતીક્ષા કરવાની તૈયારી તો રાખવી જ પડે.

કેટલાક ઉતાવળિયા નવોદિતો તો સહેજ અસફળતા મળે એટલે બળાપો કાઢતા-કાઢતા હથિયાર હેઠાં મૂકીને પલાયન થઈ જાય છે. આવા મારા એક મિત્ર મને ઘણી વખત કહે છે કે, “મારે કવિ થવું હતું, પણ તક ન મળી એટલે હું છેવટે બિઝનેસમૅન થઈ ગયો. જોકે મેં કવિતાઓ નહીં લખીને સાહિત્યની બહુ મોટી સેવા કરી છે !”

થોડા વખત પહેલાં એક બહેનનો ફોન આવ્યો. તેમણે કહ્યું, “મેં પ્રેમ વિશે ખૂબ ઊંચી કક્ષાના લેખો લખ્યા છે. મારે એનું પુસ્તક પ્રગટ કરવું છે. એ માટે તમને મળવું છે.” મેં તેમને કહ્યું, “તમારા લેખોની ઝેરોક્સ ફાઇલ જોવા મોકલી આપો, તમારે રૂબરૂ ધક્કો ખાવાની જરૂર નથી.” એ બહેન બોલ્યાં. “ના, મારે તમને રૂબરૂ મળીને મારી વાત સમજાવવી છે.”
એ લેખિકા તારીખ-સમય નક્કી કરીને રૂબરૂ આવી જ ગયાં. સાથે તેમના પતિને પણ લાવ્યાં હતાં. આવીને તરત તે બોલવા મંડ્યાં, “મારા લેખો કેવા જોરદાર છે એ જુઓ ! પ્રેમ વિશે હજારો-લાખો લેખકો લખે છે, પણ તેમને કાંઈ અનુભવ નથી હોતો. મેં તો મારા ખુદના અનુભવો લખ્યા છે. મારું આ પુસ્તક પાઠ્યપુસ્તક બને એ માટે હું શિક્ષણમંત્રીનેય મળવાની છું. શાળા-કૉલેજમાં પ્રેમ એક ખાસ વિષય હોવો જોઈએ. મારા આ પુસ્તક માટે ફલાણા લેખક પ્રસ્તાવના અને આશીર્વચન લખશે…” વગેરે…

ઉત્સાહ બહુ સારી ચીજ છે, પણ ઉત્સાહના ઊભરા ખતરનાક હોય છે. તે બહેન ફુલ ફૉર્મમાં આવી ગયાં હતાં. મારાથી ધીમા સાદે તે બહેનના પતિને પુછાઈ ગયું, “આ મૅડમ તમને ઘરમાં કશું બોલવાની તક આપે છે ખરાં ?” પતિ મર્માળુ હસ્યા. ઊભાં થતાં-થતાં એ બહેન વળી પાછાં વરસ્યાં, “મારે આ પુસ્તકને હિન્દી ને અંગ્રેજી ભાષામાંય ટ્રાન્સલેટ કરાવવું છે. તમારા ધ્યાનમાં કોઈ સારા ટ્રાન્સલેટર હોય તો મને કહેજો, કારણ કે જેવાતેવા ટ્રાન્સલેટરની તાકાત નથી કે મારા આ શ્રેષ્ઠ લેખોનું ટ્રાન્સલેશન કરી શકે !”

પોતાને શ્રેષ્ઠ માની બેસવું એ મોટી મર્યાદા છે, પરંતુ એથીયે મોટી મર્યાદા અને ખતરનાક બાબત બીજાઓને પોતાના કરતાં તુચ્છ સમજવા એ છે. સફળતા માટે તપવું પડે, દાઝવું પડે, છોલાવું પડે, ઘાયલ થવું પડે, જખમ વેઠવા પડે, એકલતા સહન કરવી પડે, ટીકા સાંભળવી પડે. ચોટ ખાધા વગર સચોટ લખી ન શકાય. અને આટઆટલું કર્યા પછીયે ક્યારેક સફળતા ન પણ મળે ! ત્યારે હથિયાર હેઠાં મૂકી દઈને ભાગી ન જવાય. ઝઝૂમ્યા કરવું એ સફળતાની ગૅરંટી છે.

Krupa

Recent Posts

1 ફેબ્રુઆરીથી કેન્દ્ર સરકારની નોકરીમાં 10 ટકા સવર્ણ અનામતનો લાભ મળશે

(એજન્સી) નવી દિલ્હી: સામાન્ય શ્રેણીના આર્થિક રીતેે નબળા વર્ગ (ઇડબ્લ્યુએસ)ના લોકોને ૧ ફેબ્રુઆરીથી કેન્દ્ર સરકારની નોકરીઓમાં ૧૦ ટકા અનામતનો લાભ…

2 hours ago

…તો ઇજાગ્રસ્ત પેસેન્જર મુંબઇના બદલે કોલકતા પહોંચી ગયો હોત

(અમદાવાદ બ્યૂશ્રરો) અમદાવાદ: વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત ગ્લોબલ સમિટ-ર૦૧૯ની ઇવેન્ટમાં હાજરી આપવા આવેલા મુંબઇના પ્રવાસીને પાછા ફરતી વખતે અન્ય ફલાઇટમાં બેસાડી દેવાતાં…

2 hours ago

Ahmedabadમાં 800 કરોડના ખર્ચે નવાં આઠ મલ્ટિસ્ટોરિડ પાર્કિંગ બનાવાશે

(અમદાવાદ બ્યૂરો) અમદાવાદ: દેશના ગોવા જેવા રાજ્ય કરતાં પણ વધુ વાર્ષિક બજેટ ધરાવતા અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના વહીવટીતંત્ર દ્વારા આગામી નાણાકીય…

2 hours ago

પ્રોપર્ટીના વિવાદમાં એક જ પરિવારના સભ્યો આમને સામનેઃ ત્રણ ઘાયલ

(અમદાવાદ બ્યૂરો) અમદાવાદ: શહેરના રખિયાલમાં ગઇ કાલે સાંજે પ્રોપર્ટીના વિવાદમાં એક જ પરિવારના બે સભ્યો વચ્ચે લોહિયાળ જંગ ખેલાતાં સમગ્ર…

2 hours ago

નંબર પ્લેટ વિના ફરતા નવાં વાહનો પર RTOની તવાઈ

(અમદાવાદ બ્યૂરો) અમદાવાદ: શહેરમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી નંબર પ્લેટ વિના નવા ફરતા વાહનો પર રોક લગાવવા માટે આરટીઓએ ડીલરો સામે…

2 hours ago

PM મોદીએ વારાણસીમાં 15મા પ્રવાસી ભારતીય દિવસ સંમેલનને ખુલ્લું મૂક્યું

(એજન્સી): વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પોતાના સંસદીય ક્ષેત્ર વારાણસીમાં આજે ૧૫મા પ્રવાસી ભારતીય દિવસ સંમેલનનું ઉદ્ઘાટન કર્યું. તેઓ ઉદ્ઘાટન સત્ર…

2 hours ago