Categories: Art Literature

દેખાવ કરતાં મનની સુંદરતા જ સાચી

મહાત્મા ટોલ્સ્ટોય યુવાન હતા ત્યારે અરીસા સામે ઊભા રહીને અફસોસ કરતા- ભગવાને મને આટલો કદરૂપો બનાવ્યો ન હોત અને સુંદર ચહેરાવાળો-દેખાવડો બનાવ્યો હોત તો હું દુનિયામાં ડંકો વગાડી દેત! માણસ પાસે જે નથી હોતું તે તેને અમૂલ્ય લાગે છે. ટોલ્સ્ટોય લખે છે કે મારા કદરૂપા ચહેરાને બદલે દેખાવડો ચહેરો પ્રાપ્ત કરવા માટે હું મારું સર્વસ્વ આપી દેવા તૈયાર હતો! ટોલ્સ્ટોય પોતાની શ્રીમંત માતાની મોટી જાગીરની વાત કરતા હશે. ટોલ્સ્ટોયને ખબર નહોતી કે એ જમીનની જાગીર કરતાં ક્યાંય વધુ મોટી જાગીર એમના મનમાં પડી હતી. જગતના સૌથી મોટા નવલકથાકાર તરીકેની તેમની સિદ્ધિ બાજુએ રાખો તો પણ તેમણે માનવકલ્યાણના જે ખ્યાલો રજૂ કર્યા, જે તપ અને ત્યાગ કર્યાં તે પરાક્રમ પણ કંઈ ઓછાં નથી.

મહાત્મા ટોલ્સ્ટોયે યુવાનીમાં અરીસામાં માત્ર પોતાના ચહેરાના સ્થૂળ રૂપની શોધ જ કરી હશે, બાકી તેમને જોનારાઓએ લખ્યું છે કે તેમના આંખો ખૂબ રૂપાળી હતી અને એવું જ રૂપાળું તેમનું હાસ્ય હતું આપણા મહાત્મા ગાંધી પણ રૂપાળા નહોતા. પણ મહાત્મા ગાંધીની આંખો કેટલી બધી આકર્ષક હતી તે હકીકત અનેક લોકોએ નોંધી છે. એમનું હાસ્ય પણ એટલું જ જાણીતું છે.
અબ્રાહમ લિંકન પણ કદરૂપા દેખાવના હતા. લિંકને કહ્યું છે કે ચાલીસ વર્ષની ઉંમર સુધી માણસના દેખાવ માટે તે ઈશ્વરને કે કુદરતને દોષ દઈ શકે, બાકી ચાલીસ વર્ષ પછી તેના દેખાવની સંપૂર્ણ જવાબદારી તેની પોતાની જ છે.

ચાલીસ વર્ષ પછી યૌવનનું રૂપ તો બાદબાકીમાં ગયું હશે અને ચાલીસ વર્ષે તેની ગમે તેવી કુદરતી નાક-નકશાની નમણી કળા ઉપર ઉંમરનો સિક્કો લાગી જ ગયો હશે. ચાલીસ વર્ષ પછી માણસનો દેખાવ તેના હાથમાં એટલા માટે કે તે હવે પોતાની જિંદગીના અનુભવોના કાચા માલમાંથી કંઈક સારું નિપજાવી શકે છે. તે તેના મનની વિસ્તરેલી ક્ષિતિજોનું રૂપ અને તેના આત્માની કરુણાભીની સમજદારીનાં તેજ તેની આંખોમાં, તેના સ્મિતમાં અને તેના હાવભાવમાં પ્રગટાવી શકે છે. યૌવનનું ઉત્તમમાં ઉત્તમ રૂપ કાચું છે. તેને જિંદગીનાં જળ અને અગ્નિ તત્ત્વનો પૂરો સ્પર્શ થયો નથી હોતો.

મહાન વૈજ્ઞાનિક આઈન્સ્ટાઈન પણ દેખાવડા નહોતા. પણ તેમની અસાધારણ બુદ્ધિપ્રતિભા, તેમની નિખાલસતા, નમ્રતા અને વિનોદી સ્વભાવને લીધે રૂપાળા બની ગયા હતા. જવાહરલાલ નહેરુને ચાલીસ વર્ષની ઉંમર પહેલાં માથામાં ટાલ પડી ગઈ હતી. પણ એમના ચહેરાના રૂપ કરતાં એમના વિનોદી વ્યક્તિત્વનું રૂપ તદ્દન નિરાળું હતું.

શરીરનું રૂપ દિવસે દિવસે ક્ષીણ થતું જ જવાનું છે. જે રૂપ સમયની સાથે વધી શકે છે તે રૂપ તો માણસના અંતરનું રૂપ છે. માણસના વ્યક્તિત્વનું, તેની માનસિક શક્તિનું અને તેના હૃદયનું રૂપ વધારી શકાય છે. તે ઉંમરની સાથે ઘટવાનું જોખમ નથી. સમયની સાથે તેની શોભા ઓછી નહીં થાય. માણસ જાતે ઈચ્છે તેટલી તે વધી શકે છે.

માણસે પોતાના દેખાવ કે રૂપ અને અરૂપની બહુ ચિંતામાં પડ્યા વગર પોતાના વ્યક્તિત્વની નહીં ઊઘડેલી પાંખડીઓ બરાબર વિક્સે, તેનું એક રંગીન રૂપ અને ખુશબો પ્રગટે તેની કોશિશ માણસે કરવી જોઈએ. આમાંથી જે કંઈ સફળતા મળશે તે તમારા આત્મસન્માનમાં વધારો કરશે અને બીજાઓની નજરમાં તેમને વધુ માન મેળવી આપશે.

કેટલાક લોકો પોતાનું રૂપ વધારવા ટાપટીપ કરે છે, આકર્ષક વસ્ત્રો પહેરે છે, સેન્ટ-અત્તરનો ઉપયોગ કરે છે! દરેક માણસની મુનસફી પર છોડવી પડે તેવી આ બાબત છે, પણ યાદ રાખવા જેવું એ છે કે આથી ખરેખર રૂપ વધતું નથી પણ પોતાની ઉંમર કરતાં નાના દેખાવાની કોશિશ તો નકામી જ છે! રૂપાળા દેખાવ કરતાં માણસના સમગ્ર વ્યક્તિત્વનું રૂપ હંમેશાં ચડિયાતું સાબિત થાય છે તે ભૂલવા જેવું નથી.

Navin Sharma

Recent Posts

નંબર પ્લેટ વિના ફરતા નવાં વાહનો પર RTOની તવાઈ

(અમદાવાદ બ્યૂરો) અમદાવાદ: શહેરમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી નંબર પ્લેટ વિના નવા ફરતા વાહનો પર રોક લગાવવા માટે આરટીઓએ ડીલરો સામે…

6 mins ago

PM મોદીએ વારાણસીમાં 15મા પ્રવાસી ભારતીય દિવસ સંમેલનને ખુલ્લું મૂક્યું

(એજન્સી): વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પોતાના સંસદીય ક્ષેત્ર વારાણસીમાં આજે ૧૫મા પ્રવાસી ભારતીય દિવસ સંમેલનનું ઉદ્ઘાટન કર્યું. તેઓ ઉદ્ઘાટન સત્ર…

17 mins ago

મમતાના ગઢમાં મહાગઠબંધન વિરુદ્ધ બ્યૂગલ ફૂંકવાં પહોંચશે અમિત શાહ

(એજન્સી) કોલકાતા: ભારતીય જનતા પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ અમિત શાહ આજે પશ્ચિમ બંગાળના માલદામાં એક વિશાળ જનસભા સંબોધિત કરશે. આજે પશ્ચિમ…

35 mins ago

CBIમાં ઊથલપાથલ જારીઃ વધુ 20 અધિકારીની બદલી કરાઈ

(એજન્સી) નવી દિલ્હી: સીબીઆઇમાં બદલીનો સિલસિલો અટકવાનું નામ લેતો નથી. સીબીઆઇના વચગાળાના ડાયરેકટર નાગેશ્વર રાવે ફરી એક વખત ર૦ અધિકારીઓની…

35 mins ago

ઉત્તર ભારતમાં વરસાદ-બરફ વર્ષાનો ‘ડબલ એટેક’: 26 જાન્યુઆરી સુધી ઠંડી થિજાવશે

(એજન્સી) નવી દિલ્હી: પંજાબ, હરિયાણા અને રાજધાની દિલ્હી-એનસીઆર સહિત અન્ય મેદાની વિસ્તારોમાં હવામાન ઓચિંતું પલટી ગયું છે અને ઉત્તર ભારતના…

35 mins ago

Vibrant Gujarat: એક અનોખુ મોડલ, ઘર બેઠા મળશે 50 ટકા સસ્તા ફળ, 10 હજારને મળશે રોજગારી

અમદાવાદમાં રહેનારાઓ માટે આવ્યાં છે ખુશખબર. જો તમે ઓછી કિંમતમાં તાજા ફળ ખાવા ઇચ્છો છો તો તમારી આ ઇચ્છા જલ્દીથી…

23 hours ago