જે પીડ પરાઈ જાણે રે…

ભક્તકવિ નરસિંહ મહેતાનું એક અતિ પ્રસિદ્ધ ભજન છે, ‘વૈષ્ણવજન તો તેને રે કહીએ…’ આ આખેઆખું ભજન જાણે કે પ્રમુખસ્વામી મહારાજ માટે લખાયું હોય એવું સ્વામીબાપાનું જીવન જોતાં લાગે.

શબ્દમર્યાદાને લીધે અહીંયાં તો માત્ર ભજનની પ્રથમ કંડિકાની જ વાત કરવી છે, જે મથાળે મૂકી છે. સાચા સંતની એક લાક્ષણિકતા એ છે કે તે જગતના તમામ જીવોની પીડા સમજે છે અને પીડાનું નિવારણ પણ કરે છે.

મહારાષ્ટ્રના કરજતમાં બીએપીએસ સંસ્થાના તમામ સંતોની શિબિર હતી. બધા સંતોના ઉતારા પર્વત પર રાખેલા અને નીચે તળેટીમાં સભા. આયોજક સંતો જ્યારે પ્રમુખસ્વામી મહારાજને આયોજન બતાવવા ગયા ત્યારે સ્વામીજીએ પૂછ્યું, “જેમને મુશ્કેલી હોય એવા સંતો પર્વત પરથી કેવી રીતે નીચે આવી શકશે?” આયોજક સંતોએ કહ્યું, “બાપા, માત્ર અડધો કિલોમીટરનું જ અંતર છે છતાં અમે વડીલ સંતો માટે ગાડીની વ્યવસ્થા કરી છે”. સ્વામીજીએ કહ્યું, “હું વડીલ સંતો માટે તો તમે વ્યવસ્થા કરી જ હોય પણ જે યુવાન સંતોને કોઇ શારીરિક તકલીફ છે એમનું શું ?” વ્યવસ્થાપક સંતોએ માફી માંગતા કહ્યું, “બાપા, એ સાવ ભુલાઇ ગયેલું.” તપાસ કરી તો ખબર પડી કે ૧૨ જેટલા સંતોને શારીરિક તકલીફ હતી. તેમનાં માટે વાહનની વ્યવસ્થા થઇ પછી સ્વામીજીને નિરાંત થઇ.

માત્ર સંતો જ નહીં હરિભક્તોની પીડા પણ સ્વામીજી સમજી શકે છે. ઇડર પાસેના મૈત્રાલ ગામમાં સ્વામીજીની પધરામણી હતી. હરિભક્તોએ પધરામણીની બધી જ તૈયારી કરેલી, પરંતુ આગળનો કાર્યક્રમ લંબાવાથી સ્વામીજી બપોરના અઢી વાગ્યે મૈત્રાલ પહોંચ્યા. હરિભક્તોએ ગામમાં શોભાયાત્રા કાઢવાની તૈયારી કરેલી, પરંતુ તડકો ખૂબ હતો અને સ્વામીજીને હજુ જમવાનું પણ બાકી હતું.

એક સંતે સ્વામીબાપાને કહ્યંુ, “બાપા, આપણે શોભાયાત્રા કૅન્સલ કરીએ અને સીધા જ ઉતારે જઇએ”. સ્વામીજીએ બીજુ કંઇ કહેવાને બદલે એ સંતનો હાથ ઉપાડીને બાજુમાં ઊભેલા કાળીદાસભાઇ નામના હરિભક્તના માથે મૂક્યો. હરિભક્તને માથે ટાલ હતી અને ઉનાળાના સખત તાપને લઇને ટાલ ગરમ થઇ હતી એટલે પેલા સંતે તુરંત હાથ પાછો ખેંચી લીધો. સ્વામીજીએ એ સંતને કહ્યું, “જરા તો વિચારો તો, આ બધા આકરા તાપમાં આપણી રાહ જોતા હતા તેમની ઇચ્છા પૂરી કરવાની હોય, જમીશું નહીં તો ચાલશે પણ ભક્તોનો ભાવ પૂરો થાય એ જરૂરી છે”.

પછી ભરબપોરે તડકામાં નગરયાત્રા નીકળી. ૧૯૮૭ની સાલમાં પ્રમુખસ્વામી મહારાજ સાળંગપુરમાં બિરાજમાન હતા. અહીં ૧૦૦થી વધુ ચીકુના ઝાડનો બગીચો છે જે ચીકુડી વાડી તરીકે ઓળખાય છે. તેમાં વૉકિંગ કરતી વખતે સ્વામીજીને કોઇ વિચાર આવ્યો અને એ ઊભા રહી ગયા. સ્વામીજીએ પૂછ્યું, “આ બગીચાની સંભાળ કોણ રાખે છે?” સંતોએ કહ્યું, “ઘનશ્યામપ્રકાશ સ્વામી બગીચો સંભાળે છે.”

સ્વામીજીએ એમને બોલાવી લાવવા કહ્યું. બધા વિચારવા લાગ્યા કે સાવ અચાનક સ્વામીબાપાએ બગીચાની સંભાળ રાખનારને કેમ યાદ કર્યા હશે! ઘનશ્યામપ્રકાશ સ્વામી આવ્યા એટલે બાપાએ એમને કહ્યું, “આ ચીકુડી પરથી હવે ચીકુ ના ઉતારતો. બધા જ ચીકુ એમ જ ઝાડ પર રહેવા દેજે” કોઇને એ નહોતું સમજાતું કે બાપા આવું શા માટે કહી રહ્યા છે! સ્વામીજીએ સ્પષ્ટતા કરતા કહ્યું, “અત્યારે દુકાળ છે.

કોઇ જગ્યાએ કોઇ પ્રકારનાં વાવેતર નથી. બિચારાં પક્ષીઓ ક્યાં ખાવા જાય? આ ચીકુડીમાં સારા ચીકુ આવ્યા છે એ બધા પક્ષીઓ માટે અનામત રાખો અને પાણીના કુંડિયા પણ મૂકો એટલે પાણી શોધવા બીજે ન જવું પડે.” સ્વામીજી માત્ર મનુષ્યની જ નહીં, પક્ષીઓની પીડા પણ સમજી શકે છે.

૧૯૯૧ની સાલમાં ન્યૂજર્સીમાં પ્રમુખ સ્વામી મહારાજે ભારતીય સાંસ્કૃતિક મહોત્સવનું આયોજન કર્યું હતું. સફેદ કબૂતરને ઉડાડીને આ મહોત્સવનો પ્રારંભ કરવાનો હતો. સ્વામીજીએ કબૂતર ઉડાડ્યાં એમાં એક કબૂતર સહેજ ઊડીને સ્ટેજના ઉપરના ભાગે બેસી ગયું. બીજા દિવસે કાર્યક્રમ વખતે સ્વામીજીની ચકોર નજર એ પારખી ગઇ કે કબૂતર હજુ ત્યાં જ બેઠું છે. એમણે વ્યવસ્થાપકને બોલાવીને કહ્યું, “આપણે જે કબૂતરને ઉડાડ્યું હતું એ હજુ અહીંયાં જ બેઠું જે એણે કંઇ ખાધુંપીધું પણ નહીં હોય.

મને લાગે છે કે એને કોઇ બીમારી હશે. તમે આના નિષ્ણાત ડૉક્ટરને બોલાવી એની સારવાર કરાવો.” આ વિષયના નિષ્ણાત ડૉક્ટરને બોલાવીને તપાસ કરાવડાવી ત્યારે ખબર પડી કે કબૂતર બીમાર છે. એની બીમારીની સારવાર પાછળ તે સમયે ૧૦૦૦ ડૉલર જેટલો ખર્ચ કરાવીને પણ કબૂતરને સાજું કરાવ્યું હતું. આવા તો અગણિત પ્રસંગો છે જેમાં તમામ યોનિના જીવોને સ્વામીજીની કરુણાનો અનુભવ થયો હોય. સર્વ જીવોની પીડાને સમજી શકનાર પ.પૂ.પ્રમુખસ્વામી મહારાજ ભલે આપણી વચ્ચે હયાત નથી પરંતુ એમનું જીવન આપણને માનવતાના માર્ગે પ્રયાણ કરવા સતત પ્રેરતું રહેશે.

શૈલેષ સગપરિયા

You might also like