Categories: World

સિંધુના પાણીને પાક. નવું રણમેદાન બનાવવા ઇચ્છે છે?

લાહોરમાં ચાલુ માસના અંતમાં યોજાનાર નદી જળ આયોગની બેઠકમાં ભાગ લેવાનું ભારતે સ્વીકાર્યું છે અને ભારત આ બેઠકમાં પોતાના પ્રતિનિધિઓને મોકલશે. ૧૯૬૦ના સપ્ટેમ્બરમાં વિશ્વ બેંકની મધ્યસ્થીને કારણે ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચે સિંધુ જળસંધિ અસ્તિત્વમાં આવી હતી. ત્યારથી આજ સુધી ભારતે આ સંધિનું પાલન કર્યું છે. બંને દેશ વચ્ચેના યુદ્ધની સ્થિતિમાં પણ ભારત આ સંધિનું પાલન કરતું રહ્યું છે. સંધિની જોગવાઈઓ અનુસાર ભારતના હિસ્સાના પાણીનો પૂરતા પ્રમાણમાં ભારત ઉપયોગ કરતું નથી. હવે જ્યારે ભારતના કિસાનોની સિંચાઈની જરૂરિયાતને લક્ષમાં રાખીને ભારતે તેના હિસ્સાના પાણીનો સંગ્રહ કરવા માટે સિંધુ, ચિનાબ અને જેલમ નદી પર બંધ બાંધવાની યોજનાના અમલમાં આગળ વધવાનો નિર્ણય કર્યો છે ત્યારે પાકિસ્તાન તેનો વિરોધ કરે છે અને યોજનાના અમલમાં અવરોધો ઊભા કરવાના પ્રયાસ કરે છે.

આ સમજૂતીની કેટલીક શરતો વિચિત્ર છે. સંધિને કોઈ દેશ એકપક્ષીય રીતે રદ કરી શકતો નથી. સંધિમાં માત્ર સુધારા કરી શકાય છે. આ સમજૂતી અંતર્ગત જ નદી જળ આયોગની રચના કરવામાં આવી, જેનું કામ કટોકટીની સ્થિતિમાં નદીના પાણીનું વ્યવસ્થાપન-સંતુલન કરવાનું છે. ભારત કાયદેસર રીતે સંધિની જોગવાઈ પ્રમાણે પોતાના હિસ્સાના પાણીનો ઉપયોગ કરી શકે છે અને ભારત એમ કરશે ત્યારે સિંધુ, જેલમ વગેરે નદીના પાકિસ્તાનમાં જતા પાણીના હિસ્સામાં કમી આવશે અને તેને કારણે પાકિસ્તાનની ખેતીને ભારે નુકસાન થવાનું છે, પરંતુ એ પાકિસ્તાનની ચિંતાનો વિષય છે. ભારતના કિસાનોના ભોગે હવે આપણે પાકિસ્તાન પર ઉપકાર કરી શકીએ નહીં. ભારતના સતત વિરોધ અને અનુરોધ છતાં ભારતમાં ત્રાસવાદની નિકાસ કરીને આતંકી હુમલા દ્વારા નિર્દોષ લોકોના ભોગ લેનાર પાકિસ્તાન સામે માત્ર આ એક મુદ્દે ભારત સિંધુ જળ સંધિના પાલનનો ઇનકાર કરી શકે તેમ છે, પરંતુ ભારત હજુ એ કક્ષાએ ગયું નથી. માત્ર ભારતના પોતાના હિસ્સાના પાણીના પ્રત્યેક ટીપાંનો ઉપયોગ કરવાના આયોજનનો જ વિચાર કર્યો છે. આમ છતાં પાકિસ્તાને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારત વિરુદ્ધ કાગારોળ મચાવી હતી. નદી જળ આયોગની બેઠકમાં ભારતને બહુ રસ ન હતો. વિશ્વ બેંક ખોટી રીતે પાકિસ્તાનની તરફેણ કરે છે

એ સામે ભારતનો વિરોધ રહ્યો છે અને એટલે જ તેની મધ્યસ્થીમાં ભાગ લેવાનો ભારતે ઇનકાર કર્યો હતો. એ પછી વિશ્વ બેંકે નિષ્પક્ષ નિષ્ણાતો નિયુક્ત કરીને મામલો ઉકેલવાની ભારતની માગણી સ્વીકારી હતી. આથી ભારતે લાહોરની બેઠકમાં ભાગ લેવાનું સ્વીકાર્યું છે.  આ બેઠકને કોઈ મોટી સફળતા મળવાની આશા નથી. બદલાયેલી પરિસ્થિતિમાં ભારત સૂઝબૂઝ સાથે આગળ વધવાનું પસંદ કરશે. નદી જળ આયોગની બેઠકમાં રણનીતિક અને રાજનૈતિક વિષયો પર વાતચીત થવાની શક્યતા નથી. માત્ર ટેક્નિકલ વિષયો પર જ ચર્ચા થશે. ભારતે પહેલાં જ પોતાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી દીધી છે. આતંકવાદને પોષણ અને સમર્થન આપવાની પાકિસ્તાનની નીતિ સામે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ એવું વલણ અપનાવ્યું છે કે નદીમાં લોહી અને પાણી એક સાથે વહી શકે નહીં. આ એક વાક્યમાં રહેલા મેસેજને પાકિસ્તાને સમજવો પડશે. પાકિસ્તાન ધરાર તેને સમજવાનો ઇનકાર કરે છે. વિવાદના વિષય ભારતના કિશનગંગા પ્રોજેક્ટ અને રાતેલ જળ વિદ્યુત પ્રોજેક્ટ છે. આ મામલા અગાઉથી વિશ્વબેંક સમક્ષ છે જ અને આયોગની બેઠકમાં તેના પર ચર્ચા થઈ શકવાની નથી. પાકિસ્તાને ગત વર્ષે વિશ્વ બેંકનો સંપર્ક કરીને ભારતના આ પ્રોજેક્ટની ડિઝાઈન સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. મુદ્દાની વાત એટલી જ છે કે પાકિસ્તાન જો ભારત સાથે સદ્ભાવનાથી કામ લેવા ઇચ્છતું હોય તો તેણે આતંકવાદના ખૂની ખેલ બંધ કરવા પડશે. વિશ્વ બેંકની મધ્યસ્થી અને તટસ્થતા શંકાસ્પદ બની છે. એથી ભારત તેના નિર્ણયને સહેલાઈથી સ્વીકારી શકે નહીં. લાહોરની બેઠકમાં હાજરી આપવી એ ભારતની મજબૂરી છે. આખરે બધો આધાર પાકિસ્તાનનાં ઇરાદા અને વલણ પર છે. સિંધુ નદીના પાણીને નવું રણમેદાન બનાવવા ઇચ્છતું હોય તો ભારત એ લડાઈ પણ લડી લેશે.
http://sambhaavnews.com/

divyesh

Recent Posts

RTOનું સર્વર હેક કરીને ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સમાં ચેડાં કરાયાં

(પ્રતિનિધિ દ્વારા) અમદાવાદ: શહેરની આરટીઓ કચેરીમાં સોફટવેરમાં ચેડાં કરીને ટુ વ્હીલરનાં લાઈસન્સ ધારકોને ફોર વ્હીલર તેમજ હેવી વિહિકલનાં લાઈસન્સ કાઢી…

6 hours ago

સુખરામનગરમાં ઘરમાં ઘૂસીને પોલીસ કર્મચારી, તેમના પરિવારજનો પર ઘાતક હુમલો

(અમદાવાદ બ્યૂરો) અમદાવાદ: શહેરના રખિયાલ વિસ્તારમાં આવેલ સુખરામનગરના ત્રણ માળિયા મકાનમાં ગઇકાલે પોલીસ કર્મચારી તેમજ ના પુત્ર અને તેની પત્ની…

6 hours ago

વિધાનસભાના ટૂંકા સત્રનો વિપક્ષના સૂત્રોચ્ચાર અને હોબાળા સાથે પ્રારંભ

(અમદાવાદ બ્યૂરો) અમદાવાદ: ગુજરાત વિધાનસભાના પાંચ દિવસીય ટૂંકા સત્રનો આરંભ આજે વિપક્ષના હોબાળા વચ્ચે થયો હતો. સત્રની શરૂઆતના પહેલા દિવસે…

6 hours ago

‘પાસ’ના ભાગેડુ અલ્પેશ કથીરિયાને ક્રાઈમ બ્રાંચે સુરતથી ઝડપી લીધો

(પ્રતિનિધિ દ્વારા) અમદાવાદ: રાજદ્રોહના કેસમાં જામીન રદ થયા બાદ નાસતા ફરતા પાસના નેતા અલ્પેશ કથીરિયાની સુરત ક્રાઇમ બ્રાંચે સુરતના વેલંજા…

6 hours ago

પુલવામા હુમલાનો બદલોઃ સુરક્ષાદળોએ માસ્ટર માઈન્ડ ગાઝી રશીદ અને કામરાનને ફૂંકી માર્યા

(એજન્સી) પુલવામા: તાજેતરમાં જમ્મુ-કાશ્મીરના પુલવામામાં સીઆરપીએફના ૪૪ જવાનોને શહીદ કરનાર ખોફનાક આતંકી હુમલાના બદલારૂપે આજે પુલવામામાં જ સુરક્ષાદળોએ આ આતંકી…

8 hours ago

CRPF કાશ્મીરમાં જવાનોના કાફલાની મૂવમેન્ટના નિયમોમાં મોટા ફેરફાર કરશે

(એજન્સી) નવી દિલ્હી: જમ્મુ-કાશ્મીરમાં પુલવામામાં થયેલા આતંકી હુમલા બાદ સીઆરપીએફે કાશ્મીરમાં જવાનોના કાફલાની અવરજવરમાં નવા નિયમો જોડવાનો નિર્ણય કર્યો છે.…

8 hours ago