રોગને કંઠીની જેમ ગળે ન બાંધો

એક તેજસ્વી જુવાનને અચાનક હ્ય્દયરોગનો હુમલો આવ્યો. ઝડપથી તેને ઈસ્પિતાલમાં ખસેડ્યો. પખવાડિયાની સારવાર પછી તે ઘેર પાછો ફર્યો. તેની ખબર કાઢવા ગયેલા મિત્રોએ જોયું તો આ જિજ્ઞાસુ અભ્યાસી જુવાન હ્ય્દયરોગ વિશેનો તબીબી ગ્રંથ વાંચી રહ્યો હતો.
એક વકીલે ટકોર કરીઃ ‘તમારી પેઢીનો પુસ્તકો સાથેનો આ પ્રેમસંબંધ અમને ઉપજાવે છે. કોઈ રોગ, સામાજિક સમસ્યા, કાયદાની ઠોકર તમને વાગે અને તમે તે વિશેના ગ્રંથોના અભ્યાસમાં પરોવાઈ જાઓ છો. બીજી બાબતોની મને ખબર નથી પણ તમે જેટલા રોગમાં ઊંડા ઊતરશો એટલો રોગ તમારામાં ઊંડો ઊતરશે. રોગ આવે ત્યારે તેને બુદ્ધિના સૂક્ષ્મદર્શક કાચમાંથી બહુ જોવાની કોશિશ ન કરવી. દવા લેવી, સારવાર કરાવવી, પણ રોગમાં બહુ રસ ન લેવો. તમારી જાણબહાર રોગ તમારા મનમાં કીડાની જેમ ઘર કરે છે. રોગ સામાન્ય હોય કે ગંભીર હોય તેની ઊંડી પિછાન કેળવવાની જરૂર નથી. માણસનું શરીર અટપટું યંત્ર છે.
યંત્રના ભાગોની ખરાબી તેની ભૂમિકા, તેનું સંયોજન-બધાં વિશે જરૂર જ્ઞાન મેળવી શકાય અને તે જ્ઞાન યંત્રને બરોબર ચલાવવામાં કે તેના બગાડની દુરસ્તી કરવામાં ઉપયોગી બને, પણ શરીરની બાબતોમાં આ વાત વહેવારુ નથી. શરીરમાં આપણું ધ્યાન ખોવાઈ જાય કે રોગમાં જ મન ખૂંચી જાય, તો જીવવાનું ભૂલી જઈએ તેવું બની બેસે છે.”
માણસ પ્રેમભૂખ્યો છે, તેને લાલનપાલન, ચાકરી વિશેષ ધ્યાન, વિશેષ મહત્ત્વ બહુ જ ગમે છે. નાનકડા બાળકને વહાલ જોઈએ છે ત્યારે એ માને કહે છે કે, “મા, એવું માથું દુખે છે! તું જરા દબાવને!” માત્ર બાળકો જ આવું કહે છે તેમ માનવા જેવું નથી. પુખ્ત વયના માણસો લાગણીની ભૂખની બાબતમાં બાળકની જેમ જ વર્તતા ઘણી વાર જોવા મળે છે. માણસોની એક પોચી માટી છે તેમ એક કઠણ માટી પણ છે. ગમે તેવી પીડા થતાં આવા માનવી મોંમાંથી હરફ નથી ઉચ્ચારતા અને ચહેરા પરનું સ્મિત ભૂંસાવા નથી દેતા. અહીં મુદ્દો એ છે કે રોગ સાચો હોય તો પણ તેમાં મનને પરોવવા જેવું નથી. રોગને રજા આપવી હોય તો તેની સતત હાજરી પૂરવાને બદલે ભૂલી જાઓ. દવા-સારવારનો વિરોધ નથી.
રોગને ભૂલી જવાની જરૂર એટલા માટે છે કે તેની સતત યાદ આપણા મનને રંગે છે અને શરીરમાં જાતજાતના સ્ત્રાવો પર પ્રતિકૂળ અસર પાડે છે. ગોલ્ડા મીર કેન્સરને ભૂલી ન હોત તો ઈઝરાયેલ માટે તે કાંઈ કરી શકી ન હોત. ગાંધીજી લોહીના અત્યંત નીચા દબાણને ભૂલ્યા ન હોત તો તેઓ હિંદુસ્તાનની રજભાર ચિંતા કરી શક્યા ન હોત. કેન્સરને ભૂલી ન હોત તો ઈઝરાયેલ માટે તે કાંઈ કરી શકી ન હોત. ગાંધીજી લોહીના અત્યંત નીચા દબાણને ભૂલ્યા ન હોત તો તેઓ હિંદુસ્તાનની રજભાર ચિંતા કરી શક્યા ન હોત. જે રોગને ભૂલીને જીવે છે અને કાંઈક ઉપયોગી કામ કરે છે. તેઓ દવાખાને જરૂર થાય છે, દવા જરૂર લે છે પણ રોગને કંઠીની જેમ ગળામાં પહેરતા નથી.

You might also like