Categories: Business

ઉર્જિત પટેલઃ મૌદ્રિક નીતિના માસ્ટર

નરેન્દ્ર મોદીના વડપણ હેઠળની સરકારની કાર્યશૈલી વિશે પરંપરાગત દૃષ્ટિએ વિચારનારા બધા લોકો ફરી એક વાર ખોટા પડ્યા છે, રિઝર્વ બેંકના ગવર્નર પદે સરકારે ઉર્જિત પટેલની નિયુક્તિ કરી છે. પસંદગી માટે સરકારે નક્કી કરેલાં પાંચ નામોની પેનલમાં ઉર્જિત પટેલનું નામ અવશ્ય હતું પરંતુ તેમના સિવાય બાકીનાં ચાર નામો વિશે જ વધુ ચર્ચા અને અનુમાન થતાં હતાં, તેમાંથી કોણ વડા પ્રધાનની અને નાણાપ્રધાનની વધુ નિકટ છે અને શા માટે નિકટ છે તેની દલીલો પણ ચાલતી રહી. રિઝર્વ બેંકના ગવર્નરની પસંદગીમાં સરકાર રાજરમત ખેલી રહી હોવાના આરોપો સાથે થતી ચર્ચાની વચ્ચે જ્યારે ઉર્જિત પટેલનું નામ જાહેર થયું ત્યારે સરકારની ટીકા માટે સદા સર્વદા તત્પર રહેતા પંડિતો મૌન હતા અને કોર્પોરેટ, બેંકિંગ તેમજ આર્થિક ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો સરકારની પસંદગીને આવકાર આપી રહ્યા હતા.

ટીકાકારોએ નવનિયુક્ત ગવર્નરના પટેલ હોવાના અને તેના ગુજરાતી કનેક્શનનો આધાર લીધો છે, પણ આવી વાતો કરનારા બધા જૂઠા છે. સરકારે પસંદગી માટે મેરિટને પ્રાધાન્ય આપ્યું છે. ઉર્જિત પટેલ મૌદ્રિક નીતિના અને મૌદ્રિક અર્થશાસ્ત્રના માસ્ટર છે, આ ક્ષેત્રનો લાંબો અનુભવ ધરાવે છે. રિઝર્વ બેંકના ગવર્નર માટે મૌદ્રિક (મોનેટરી) અર્થશાસ્ત્રની જાણકારી સૌથી વધુ મહત્ત્વ ધરાવે છે. રિઝર્વ બેંકના ડેપ્યુટી ગવર્નર તરીકે તેઓ મૌદ્રિક નીતિની જવાબદારી સંભાળતા હતા. ગવર્નરની પસંદગી માટેની પેનલનાં બાકીનાં નામો સુબિર ગોકર્ણ, અરવિંદ પનગઢિયા, અરવિંદ સુબ્રહ્મણ્યમ વગેરેમાંથી કોઈ મૌદ્રિક નીતિનો અનુભવ ધરાવતા ન હતા. માત્ર ને માત્ર એટલા માટે જ બાકીના બધા સંભવિત દાવેદારોની બાદબાકી થઈ ગઈ.

રઘુરામ રાજનની વિદાય સુનિશ્ચિત થઈ ગઈ ત્યારે આ પદ માટે તેમના જેવા લાયક અને નિષ્ણાત કોઈ નહીં મળે એવી દલીલ સાથે સરકારની ટીકા અને રાજનનાં પ્રશસ્તિગાન કરનારાઓએ હવે સ્વીકારવી પડે એવી હકીકત એ છે કે ઉર્જિત રાજનની નિકટની વ્યક્તિ છે. બંનેએ આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાભંડોળ (આઈએમએફ)માં સાથે કામ કર્યું છે. મોંઘવારીને ટાર્ગેટ કરવાની રઘુરામ રાજનની નીતિમાં ઉર્જિતનો જ હાથ રહ્યો છે. તેઓ ઇકોનોમિક પૉલિસી રિસર્ચ, ડિપોઝિટ ઇન્સ્યોરન્સ, આરટીઆઈ જેવી બાબતોમાં આરબીઆઈનું નેતૃત્વ કરતાં રહ્યા છે. જાન્યુઆરી ૨૦૧૩માં તેઓ રિઝર્વ બેંકના ડેપ્યુટી ગવર્નરપદે નિયુક્ત થયા હતા અને જાન્યુઆરી ૨૦૧૬માં તેમને એક્સટેન્શન અપાયું હતું.

રઘુરામ રાજન રિઝર્વ બેંકના ગવર્નર બન્યા તેના પહેલા જ દિવસે તેમણે ઉર્જિત પટેલના વડપણ હેઠળ મોનેટરી પૉલિસીની સમીક્ષા માટે એક સમિતિની રચના કરી હતી. ઉર્જિત પટેલ લંડન સ્કૂલ ઓફ ઇકોનોમિક્સમાં ગ્રેજ્યુએટ થયા પછી ઓક્સફર્ડમાં એમ.ફીલ અને યેલ યુનિવર્સિટીમાં પીએચ.ડી થયા છે. રિઝર્વ બેંકમાં ભલે તેઓ ૨૦૧૩માં જોડાયા હોય પણ ભારત સરકાર સાથે આર્થિક બાબતોમાં તેઓ વર્ષોથી જોડાયેલા રહ્યા છે.

ઉર્જિત પટેલે મોનેટરી પૉલિસી રિફોર્મ અંગેની સમિતિના વડા તરીકે ફેબ્રુઆરી-૨૦૧૪માં સરકારને એક અહેવાલ સુપરત કર્યો હતો. તેમાં તેમણે રિટેલ ફુગાવાના દરને ચાર ટકાની સપાટીએ (તેમાં બે ટકા સુધીના વધારા-ઘટાડાની સંભાવના સાથે) સ્થિર કરવાની ભલામણ કરી હતી. સરકારે ૨૦૧૫માં આ ભલામણો સ્વીકારી અને ચાલુ નાણાકીય વર્ષના બજેટમાં સરકારે ૨૦૨૧ સુધી પાંચ વર્ષ માટે રિટેલ ફુગાવાના આ દરને એ સપાટીએ નિયંત્રિત કરવાનું લક્ષ્ય અપનાવ્યું છે. આમ, રિટેલ ફુગાવાના દરના નિયંત્રણની નીતિના ઉર્જિત પટેલ ઘડવૈયા છે. એમની નિયુક્તિની જાહેરાત સાથે જ સૌપ્રથમ પ્રત્યાઘાત એવા રહ્યા છે કે તેઓ રઘુરામ રાજનની નીતિને આગળ ધપાવશે. નીતિગત સ્તરે આ સાતત્યને જાળવી રાખવાનું જરૂરી પણ છે.

તેઓ ચોથી સપ્ટેમ્બરે પદભાર સંભાળશે અને તેના બરાબર એક માસ પછી ચોથી ઓક્ટોબરે તેમણે રિઝર્વ બેંકની મૌદ્રિક નીતિની ત્રિમાસિક સમીક્ષા કરવાની આવશે. પદગ્રહણ પછીનો તેમની સમક્ષનો સૌથી મોટો પડકાર સપ્ટેમ્બરથી નવેમ્બર સુધીમાં એફસીએનઆરના ૨૦ અબજ ડૉલરની ચુકવણીનો છે. રૂપિયાના મૂલ્યને બહુ અસર ન થાય એ રીતે આ કામગીરી સંપન્ન કરવામાં તેમની કસોટી થવાની છે.

divyesh

Recent Posts

શેરબજાર પર RBI અને સેબીની ચાંપતી નજર

મુંબઇ: ઘરેલુ શેરબજારમાં શુક્રવારે ભારે ઊથલપાથલને લઇને રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઇન્ડિયા અને માર્કેટ રેગ્યુલેટર સેબીએ જણાવ્યું છે કે નાણાકીય બજાર…

26 mins ago

પેટ્રોલ-ડીઝલની કિંમતમાં વધારો યથાવત્, મુંબઈમાં પેટ્રોલે રૂ. 90ની સપાટી વટાવી

નવી દિલ્હી: પેટ્રોલ અને ડીઝલની કિંમતો વધવાનો સિલસિલો જારી છે. આજે પેટ્રોલમાં ૧૧ પૈસાનો અને ડીઝલમાં પાંચથી છ પૈસાનો વધારો…

29 mins ago

સેલવાસમાં ક્લાસ વન અધિકારીએ આપઘાત કરી લેતા ચકચાર

અમદાવાદ: સંઘપ્રદેશ દાદરાનગર હવેલીના પાટનગર સેલવાસમાં કલાસ વન અધિકારી જિજ્ઞેશ કા‌છિયાએ ગળાફાંસો ખાઇને આપઘાત કરી લેતાં ચકચાર મચી જવા પામી…

33 mins ago

પાટણના ધારુસણ ગામનો બનાવ: યુવકની હત્યા કરી લાશ જમીનમાં દાટી દેવાઈ

અમદાવાદ: પાટણ જિલ્લાના સરસ્વતી તાલુકાના ધારુસણ ગામે ગુમ થયેલા ર૦ વર્ષીય યુવકની હત્યા કરાયેલી લાશ જમીનમાં દાટેલી હાલતમાં મળી આવતાં…

36 mins ago

ભારતની મોટી સફળતા: ઓડિશામાં ઈન્ટરસેપ્ટર મિસાઈલનું સફળ પરીક્ષણ

બાલાસોર:  ભારતે રવિવારે મોડી રાતે ઓડિશાના કિનારે ઈન્ટરસેપ્ટર મિસાઈલનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું છે. સંરક્ષણ વિભાગનાં સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર દ્વિસ્તરીય બે‌િલસ્ટિક…

41 mins ago

હિમાચલ પ્રદેશમાં ભારે વરસાદ: ભારતીય સેનાના હેલિકોપ્ટરથી કુલુમાં ફસાયેલા 19ને બચાવાયા

શિમલા: હિમાચલ પ્રદેશના કુલુ જિલ્લાના દોબીમાં ભારે વરસાદ અને પૂરના કારણે ફસાયેલા ૧૯ લોકોને ભીરતીય વાયુસેનાના એક હેલિકોપ્ટરથી બચાવી લેવાયા…

51 mins ago