Categories: Business

ઉર્જિત પટેલઃ મૌદ્રિક નીતિના માસ્ટર

નરેન્દ્ર મોદીના વડપણ હેઠળની સરકારની કાર્યશૈલી વિશે પરંપરાગત દૃષ્ટિએ વિચારનારા બધા લોકો ફરી એક વાર ખોટા પડ્યા છે, રિઝર્વ બેંકના ગવર્નર પદે સરકારે ઉર્જિત પટેલની નિયુક્તિ કરી છે. પસંદગી માટે સરકારે નક્કી કરેલાં પાંચ નામોની પેનલમાં ઉર્જિત પટેલનું નામ અવશ્ય હતું પરંતુ તેમના સિવાય બાકીનાં ચાર નામો વિશે જ વધુ ચર્ચા અને અનુમાન થતાં હતાં, તેમાંથી કોણ વડા પ્રધાનની અને નાણાપ્રધાનની વધુ નિકટ છે અને શા માટે નિકટ છે તેની દલીલો પણ ચાલતી રહી. રિઝર્વ બેંકના ગવર્નરની પસંદગીમાં સરકાર રાજરમત ખેલી રહી હોવાના આરોપો સાથે થતી ચર્ચાની વચ્ચે જ્યારે ઉર્જિત પટેલનું નામ જાહેર થયું ત્યારે સરકારની ટીકા માટે સદા સર્વદા તત્પર રહેતા પંડિતો મૌન હતા અને કોર્પોરેટ, બેંકિંગ તેમજ આર્થિક ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો સરકારની પસંદગીને આવકાર આપી રહ્યા હતા.

ટીકાકારોએ નવનિયુક્ત ગવર્નરના પટેલ હોવાના અને તેના ગુજરાતી કનેક્શનનો આધાર લીધો છે, પણ આવી વાતો કરનારા બધા જૂઠા છે. સરકારે પસંદગી માટે મેરિટને પ્રાધાન્ય આપ્યું છે. ઉર્જિત પટેલ મૌદ્રિક નીતિના અને મૌદ્રિક અર્થશાસ્ત્રના માસ્ટર છે, આ ક્ષેત્રનો લાંબો અનુભવ ધરાવે છે. રિઝર્વ બેંકના ગવર્નર માટે મૌદ્રિક (મોનેટરી) અર્થશાસ્ત્રની જાણકારી સૌથી વધુ મહત્ત્વ ધરાવે છે. રિઝર્વ બેંકના ડેપ્યુટી ગવર્નર તરીકે તેઓ મૌદ્રિક નીતિની જવાબદારી સંભાળતા હતા. ગવર્નરની પસંદગી માટેની પેનલનાં બાકીનાં નામો સુબિર ગોકર્ણ, અરવિંદ પનગઢિયા, અરવિંદ સુબ્રહ્મણ્યમ વગેરેમાંથી કોઈ મૌદ્રિક નીતિનો અનુભવ ધરાવતા ન હતા. માત્ર ને માત્ર એટલા માટે જ બાકીના બધા સંભવિત દાવેદારોની બાદબાકી થઈ ગઈ.

રઘુરામ રાજનની વિદાય સુનિશ્ચિત થઈ ગઈ ત્યારે આ પદ માટે તેમના જેવા લાયક અને નિષ્ણાત કોઈ નહીં મળે એવી દલીલ સાથે સરકારની ટીકા અને રાજનનાં પ્રશસ્તિગાન કરનારાઓએ હવે સ્વીકારવી પડે એવી હકીકત એ છે કે ઉર્જિત રાજનની નિકટની વ્યક્તિ છે. બંનેએ આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાભંડોળ (આઈએમએફ)માં સાથે કામ કર્યું છે. મોંઘવારીને ટાર્ગેટ કરવાની રઘુરામ રાજનની નીતિમાં ઉર્જિતનો જ હાથ રહ્યો છે. તેઓ ઇકોનોમિક પૉલિસી રિસર્ચ, ડિપોઝિટ ઇન્સ્યોરન્સ, આરટીઆઈ જેવી બાબતોમાં આરબીઆઈનું નેતૃત્વ કરતાં રહ્યા છે. જાન્યુઆરી ૨૦૧૩માં તેઓ રિઝર્વ બેંકના ડેપ્યુટી ગવર્નરપદે નિયુક્ત થયા હતા અને જાન્યુઆરી ૨૦૧૬માં તેમને એક્સટેન્શન અપાયું હતું.

રઘુરામ રાજન રિઝર્વ બેંકના ગવર્નર બન્યા તેના પહેલા જ દિવસે તેમણે ઉર્જિત પટેલના વડપણ હેઠળ મોનેટરી પૉલિસીની સમીક્ષા માટે એક સમિતિની રચના કરી હતી. ઉર્જિત પટેલ લંડન સ્કૂલ ઓફ ઇકોનોમિક્સમાં ગ્રેજ્યુએટ થયા પછી ઓક્સફર્ડમાં એમ.ફીલ અને યેલ યુનિવર્સિટીમાં પીએચ.ડી થયા છે. રિઝર્વ બેંકમાં ભલે તેઓ ૨૦૧૩માં જોડાયા હોય પણ ભારત સરકાર સાથે આર્થિક બાબતોમાં તેઓ વર્ષોથી જોડાયેલા રહ્યા છે.

ઉર્જિત પટેલે મોનેટરી પૉલિસી રિફોર્મ અંગેની સમિતિના વડા તરીકે ફેબ્રુઆરી-૨૦૧૪માં સરકારને એક અહેવાલ સુપરત કર્યો હતો. તેમાં તેમણે રિટેલ ફુગાવાના દરને ચાર ટકાની સપાટીએ (તેમાં બે ટકા સુધીના વધારા-ઘટાડાની સંભાવના સાથે) સ્થિર કરવાની ભલામણ કરી હતી. સરકારે ૨૦૧૫માં આ ભલામણો સ્વીકારી અને ચાલુ નાણાકીય વર્ષના બજેટમાં સરકારે ૨૦૨૧ સુધી પાંચ વર્ષ માટે રિટેલ ફુગાવાના આ દરને એ સપાટીએ નિયંત્રિત કરવાનું લક્ષ્ય અપનાવ્યું છે. આમ, રિટેલ ફુગાવાના દરના નિયંત્રણની નીતિના ઉર્જિત પટેલ ઘડવૈયા છે. એમની નિયુક્તિની જાહેરાત સાથે જ સૌપ્રથમ પ્રત્યાઘાત એવા રહ્યા છે કે તેઓ રઘુરામ રાજનની નીતિને આગળ ધપાવશે. નીતિગત સ્તરે આ સાતત્યને જાળવી રાખવાનું જરૂરી પણ છે.

તેઓ ચોથી સપ્ટેમ્બરે પદભાર સંભાળશે અને તેના બરાબર એક માસ પછી ચોથી ઓક્ટોબરે તેમણે રિઝર્વ બેંકની મૌદ્રિક નીતિની ત્રિમાસિક સમીક્ષા કરવાની આવશે. પદગ્રહણ પછીનો તેમની સમક્ષનો સૌથી મોટો પડકાર સપ્ટેમ્બરથી નવેમ્બર સુધીમાં એફસીએનઆરના ૨૦ અબજ ડૉલરની ચુકવણીનો છે. રૂપિયાના મૂલ્યને બહુ અસર ન થાય એ રીતે આ કામગીરી સંપન્ન કરવામાં તેમની કસોટી થવાની છે.

divyesh

Recent Posts

મ્યાનમારમાં ઉગ્રવાદી કેમ્પ પર ‘સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક’ની તૈયારી

નવી દિલ્હીઃ મ્યાનમારમાં ત્રાસવાદીઓની છાવણીઓ પર સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક કરવાની તૈયારી ચાલી રહી હોવાનું જાણવા મળે છે. ઈન્ટેલિજન્સ એજન્સી સૂત્રોનાં જણાવ્યાં…

3 hours ago

પ્રથમ ટ્રાયલમાં જ T-18 ટ્રેન ફેલ, કેટલાંય પાર્ટ્સ સળગીને થયાં ખાખ

ચેન્નઈઃ ભારતીય રેલ્વેની મહત્ત્વાકાંક્ષી ઈન્ટરસિટી ટ્રેન પ્રોજેક્ટ ટી-૧૮ ટ્રેન તેની પ્રથમ ટ્રાયલમાં જ ફેલ ગઈ છે. ચેન્નઈનાં જે ઈન્ટીગ્રલ કોચ…

4 hours ago

બે પ્રેગ્નન્સી વચ્ચેનો ગાળો ૧૨થી ૧૮ મહિનાનો હોવો જરૂરી

બાળકને ગર્ભમાં ઉછેરવાનાં કારણે માના શરીરમાં કેટલાક બદલાવ આવે છે. આવા સમયે બે બાળકો વચ્ચેનો ગાળો કેટલો હોવો જોઈએ એ…

4 hours ago

લાકડાનો ધુમાડો પુરુષો અને સ્ત્રીઓ બંને પર કરે છે જુદી-જુદી અસર

લાકડાનાં ધુમાડાથી સ્ત્રીઓ અને પુરુષોનાં શરીરમાં અલગ-અલગ પ્રકારની પ્રતિક્રિયાઓ ઊઠે છે. અભ્યાસર્ક્તાઓએ સ્ત્રી-પુરુષ વોલન્ટિયર્સનાં એક ગ્રૂપને પહેલાં લાકડાનો ધુમાડો ખવડાવ્યો…

4 hours ago

વાઇબ્રન્ટ સમિટ: સ્થાનિક-વિદેશી ઇન્વેસ્ટર્સ વીડિયો કોન્ફરન્સ કરશે

ગુજરાત સરકાર દ્વારા વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત ગ્લોબલ સમિટનું આયોજન જાન્યુઆરી માસમાં યોજવામાં આવી રહ્યું છે. આ વર્ષે પહેલી વાર સરકાર વાઇબ્રન્ટ…

5 hours ago

કારમાં આવેલાં અજાણ્યાં શખ્સોએ છરી બતાવી યુવકને લૂંટી લીધો

અમદાવાદઃ શહેરનાં શાહીબાગ વિસ્તારમાં બે દિવસ પહેલાં મોડી રાતે એક વિદ્યાર્થીને છરી બતાવીને ૮પ હજારની લૂંટ ચલાવતા ત્રણ શખ્સો વિરુદ્ધમાં…

5 hours ago