Categories: Dharm

ઊનાના ગણેશ શેઠ

ગુપ્ત પ્રયાગથી નીલકંઠ ઊના પધાર્યા. ઊનાના પાદરમાં પૂર્વ ભાગે ઋષિતોયા મચ્છુન્દ્રી નદી વહી રહી હતી. મચ્છુન્દ્રીનાં નિર્મળ નીરમાં નીલકંઠે સ્નાન કર્યું. થોડી વાર ધ્યાન ધર્યું અને પછી ઊના શહેરની આથમણી બાજુ પધાર્યાં.

નગરની આથમણી બાજુ ચક્રાકાર તળાવ હતું. તળાવની બાંધણી અત્યંત આકર્ષક અને મનોહર હતી. તળાવમાં નિર્મળ નીર ભર્યું હતું. વધારાના પાણીનાં નિકાલ માટે મોટા ગોળાકાર ગરનાળાં હતાં. ગરનાળાના ગોળાકાર મુખ ઉપર પથ્થરોની સુંદર કોતરણી હતી. નીલકંઠે ગરનાળામાં ઉતારો કર્યો.

નીલકંઠ તળાવની પાળે બેઠા હતા. સંધ્યાનો સમય થવા આવ્યો હતો. અસ્તાચળ પર ઊતરી રહેલા સૂર્યનારાયણનાં સપ્તરંગી કિરણો આભ અને ધરતીમાં કસુંબલ ભાત ભરી રહ્યાં હતાં. આથમતાં સૂરજના કિરણો સરોવરના તરંગો સાથે ગેલ કરતાં હતાં.

નીલકંઠવર્ણીની તેજસ્વી કાયા અને પીંગલવર્ણી જટા સૂર્યકિરણોનાં સ્નાનથી વિશેષ દીપી ઊઠી હતી! નીલકંઠ સાયં સંધ્યા વંદનની તૈયારી કરવા લાગ્યા. એ જ સમયે ઊનાના ગણેશ શેઠ અને હંસરાજ ગાંધી તળાવની પાળે ફરવા નીકળ્યા હતા. ગણેશ શેઠ ઊનાના નગર શેઠ હતા. એમને ત્યાં ધીકતા વેપાર ધંધા હતા. ઘરે દોમ દોમ સાહ્યબી હતા.

ઊના જૂનાગઢના નવાબી રાજ્યનો મહાલ અર્થાત્ તાલુકા મથક હતું. જૂનાગઢ રાજ્ય વતી ઊનાનો બધો જ કારભાર ગણેશ શેઠ સંભાળતા હતા. ઊના મહાલની તમામ મહેસૂલી આવક ગણેશ શેઠની પેઢીએ એકઠી થતી અને ત્યાંથી જૂનાગઢ નવાબના રાજ ખજાને પહોંચતી. નવાબે નીમેલી આરબ સૈનિકોની બેરખ ગણેશ શેઠની તહેનાતમાં રહેતી.

ગણેશ શેઠ જેટલા શ્રીમંત હતા. એટલા જ ઉદાર અને દયાળુ હતા. હજારો ગરીબોના હમદર્દી હતા. ગણેશ શેઠ ધર્મે જૈન હતા. હંસરાજ ગાંધી ઉદ્ધવાવતાર રામાનંદ સ્વામીના શિષ્ય હોવાથી પરમ વૈષ્ણવ હતા. જૈન અને વૈષ્ણવની આ જોડી ગજબની હતી. ગણેશ શેઠ ભારે શ્રીમંત હતા જયારે હંસરાજ ગાંધી નાનકડી હાટડીથી ગુજરાન ચલાવતા હતા. પરંતુ બંને વચ્ચે કૃષ્ણ અને સુદામા જેવી ગાઢ પ્રીતિ હતી.

તળાવની પાળે ફરતા બંને શેઠિયાઓની દૃષ્ટિ નીલકંઠ બ્રહ્મચારી તરફ ગઈ. તેજસ્વી બ્રહ્મચારીને જોઈને એમના અંતરમાં ખેંચાણ અનુભવાયું અને એમનાં પગલાં હઠાત્ નીલકંઠ તરફ વળી ગયા.

બંનેએ નીલકંઠને પ્રણામ કર્યા. નીલકંઠે પણ મંદ મંદ હસીને બંનેને આશીર્વાદ આપ્યા. શેઠિયાઓનું નીલકંઠ સાથેનું આ મિલન ભવિષ્યમાં ઐતિહાસિક સિદ્ધ થવાનું હતું.

અતિથિ અને અભ્યાગતો, ભગવંતો અને સાધુ સંતોની સેવા જેમના સ્વભાવમાં સહજ રીતે વણાયેલી હતી, એવા ગણેશ શેઠે હાથ જોડીને નીલકંઠને કહ્યું, ‘બ્રહ્મચારીજી! અમારે આંગણે વોરવા આવશો?’ જૈન ધર્મમાં ભિક્ષા માટે વોરવું શબ્દ પ્રસિદ્ધ છે.

નીલકંઠે કહ્યું, “હમ બસ્તી સે દૂર રહના પસંદ કરતે હૈ, ઈસ લિયે ભિક્ષા કે લિયે નગર મેં તો નહીં આયેંગે, ફિર ભી યદિ કુછ ભોજન તૈયાર હો તો ઈધર હી લે આઓ.”

નીલકંઠનો ઘંટડી જેવો મધુર અવાજ શેઠિયાનાં અંતરને આંદોલિત કરી ગયો. ગણેશ શેઠે તાબડતોબ ઘરેથી ખીચડી મગાવી. એ દરમિયાન નીલકંઠે સંધ્યા વંદન કર્યાં. થોડીવારમાં ખીચડી હાજર થઈ. નીલકંઠે તળાવની પાળના પથ્થરની શિલાને પાણીથી ધોઈ શુદ્ધ કરી એના ઉપર ખીચડી પધરાવી, પોતે થોડા કોળિયા જમ્યા.

શેઠિયાઓ નીલકંઠની સર્વ ક્રિયાઓ અહોભાવથી જોઈ રહ્યા હતા. એમને નીલકંઠની સર્વ રીતે અલૌકિક લાગતી હતી. નીલકંઠનાં દર્શનથી શેઠિયાઓ અંતરમાં ભારે શાંતિનો અનુભવ કરતા હતા. નીલકંઠ સાથે થોડો સમય સત્સંગ કરી શેઠિયાઓએ વિદાય લીધી. નીલકંઠ તળાવની પાળે રાત્રિ વિતાવી, વહેલી સવારે આગળની વાટ લીધી. •
લે. શાસ્ત્રી માધવપ્રિયદાસ સ્વામી, એસ.જી.બી.પી., ગુરુકુળ, છારોડી

divyesh

Recent Posts

વડોદરાઃ પોલીસે કાઢ્યો નવો ટ્રેન્ડ, આરોપીને કૂકડો બનાવતો વીડિયો વાયરલ

વડોદરાઃ શહેર પોલીસે હવે આરોપીઓ સામે લાલ આંખ કરી છે. વડોદરા પોલીસે ખંડણી, હત્યા અને અપહરણ સહિતનાં અનેક ગુનામાં સંડોવાયેલો…

10 mins ago

ભાજપ મહાકુંભથી PM મોદીનો પડકાર,”જેટલો કાદવ ઉછાળશો એટલું કમળ વધારે ખીલશે”

મધ્યપ્રદેશઃ આ વર્ષનાં અંતિમ સમયે ચૂંટણી યોજાવાની છે. ત્યારે એવામાં 15 વર્ષોથી સત્તા પર પગ જમાવેલ ભાજપ સરકાર જ્યાં વિકાસનાં…

57 mins ago

J&K: સોપોરમાં સુરક્ષાદળોએ 2 આતંકીઓને કર્યા ઠાર

શ્રીનગરઃ નોર્થ કશ્મીરનાં બારામૂલા જિલ્લાનાં સોપોરમાં આતંકવાદીઓ અને સુરક્ષાદળોની વચ્ચે અથડામણ શરૂ થઇ ગઇ છે. રિપોર્ટનાં જણાવ્યા અનુસાર સેના, એસઓજી…

1 hour ago

‘મોદીકેર’ સ્કીમથી પ્રથમ દિવસે જ 1,000થી વધુ દર્દીઓ લાભાન્વિત

નવી દિલ્હી: વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા લોન્ચ કર્યાના ર૪ કલાક કરતાં પણ ઓછા સમયમાં પ્રધાનમંત્રી જનઆરોગ્ય યોજના (પીએમજેએવાય) મોદીકેર…

1 hour ago

GST પ્રેક્ટિશનરે NACIN પરીક્ષા ફરજિયાત પાસ કરવી પડશે

અમદાવાદ: જીએસટીના પ્રેક્ટિશનર તરીકે કામ કરવા માટે હવે પ્રેક્ટિશનરે NACIN (નેશનલ એકેડેમી ઓફ કસ્ટમ એન્ડ ડાયરેક્ટ ટેક્સીસ એન્ડ નાર્કોટિક્સ) પરીક્ષા…

2 hours ago

OMG! 13,000 ફૂટ ઊંચેથી સ્કૂટર સાથે છલાંગ લગાવીને હવામાં કર્યું હેન્ડસ્ટેન્ડ

ઓસ્ટ્રિયાના ગુન્ટેર નામના એક સ્ટન્ટમેને તાજેતરમાં અત્યંત દિલધડક સ્ટન્ટ કર્યો છે, જેનો વીડિયો ઈન્ટરનેટ પર વાઈરલ થયો છે. ગુન્ટેરભાઈ પ્રોફેશનલ…

2 hours ago