Categories: Dharm

પીપલાણામાં ભાગવતી દીક્ષા

સદ્દગુરુ રામાનંદસ્વામીના સાનિધ્યમાં નીલકંઠવર્ણીએ સમય આંખના પલકારાની જેમ વીતી રહ્યો હતો. મોક્ષ માર્ગે ચાલનારા મુમુક્ષુ માટે ભવાટવિના ભોમિયા જેવા સદ્દગુરુનો સહારો આવશ્યક છે.
મર્મી મહાપુરુષોની મદદ વગર મુમુક્ષુ પોતાની મંજિલને મેળવી શકતો નથી. સદ્દગુરુરૂપી સુકાની સિવાય સંસારસાગર તરી શકાતો નથી.
વર્ણીરાજને જેની ખોજ હતી, એવા સદ્દગુરુ એમને મળી ચૂક્યા હતા.  હવે એમને ગુરુદેવ રામાનંદ સ્વામી પાસેથી વિધિવત રીતે વૈષ્ણવી દીક્ષા લેવાનો મનોરથ હતો.
મુમુક્ષુ માટે દીક્ષા અતિ મહત્ત્વનો સંસ્કાર છે. દીક્ષા શબ્દની શાસ્ત્રીય વ્યાખ્યા ‘દીપયતિ ક્ષાલયતિ ઇતિ દીક્ષા’ ‘મેલને દૂર કરી પ્રકાશને પ્રગટાવે તે દીક્ષા.’
જેમ ખાણમાંથી નીકળેલા રફ હીરાને કુશળ કારીગર પ્રથમ પેલ પાડી કોઇ આભૂષણમાં જડે, એ જ રીતે સદ્દગુરુ શિષ્યના ચૈતન્યને શુદ્ધ કરે છે અને શ્રી હરિનાં ચરણોમાં સમર્પિત કરે છે. દીક્ષાવિધિનો આ મર્મ છે. નીલકંઠે સદ્દગુરુ રામાનંદસ્વામીને દીક્ષા આપવા માટે વિનંતી કરી. રામાનંદસ્વામીએ નીલકંઠની વિનંતીનો સ્વીકાર કર્યો.
વિક્રમ સંવત ૧૮પ૭, કાર્તિક સુદી એકાદશીનો દિવસ હતો. આ મંગળકારી દિવસે સદ્ગુરુ રામાનંદસ્વામીએ પીપલાણા ગામે નીલકંઠવર્ણીને મહા દીક્ષા આપી. ‘નારાયણ મુનિ’ અને ‘સહજાનંદસ્વામી’ નામ પાડ્યા.
રામાનંદસ્વામીએ ભક્તોને સંબોધન કરતા કહ્યું, “આ નીલકંઠવર્ણીએ સર્વ ઇન્દ્રિયોને જીતીને વશ કર્યાં છે; ઊર્ધ્વતસ્ બ્રહ્મચારી છે; આકરી તપશ્ચર્યા કરી શરીર સૂકવી નાંખ્યું છે; શરીરે પરસેવો પણ વળતો નથી ! એમનાં શરીરે પરસેવો વાળવા માટે અમે ઘણા સમય સુધી આવળના પાટા બંધાવ્યા, પણ પરસેવો વળ્યો નથી. તપ અને બ્રહ્મચર્યમાં આ બ્રહ્મચારી સાક્ષાત બદરિપતિ નારાયણ જેવા છે, માટે અમે એમનું નામ ‘નારાયણમુનિ’ રાખીએ છીએ; અને વળી આ બ્રહ્મચારી સ્વરૂપથી સહજ આનંદનો સાગર છે, માટે એનું બીજું નામ ‘સહજાનંદ સ્વામી’ રાખીએ છીએ.’
રામાનંદસ્વામી જેવા સમર્થ સદ્ગુરુ પાસેથી દીક્ષા પામીને નીલકંઠવર્ણી ધન્યતા અનુભવી રહ્યા હતા. ભગવાન રામચંદ્ર અને ગુરુ વશિષ્ઠ, ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ અને ગુરુ સાંદીપનિ જેવી આ લીલા ભક્તોને આનંદ ઉપજાવી રહી હતી. નીલકંઠ હવે વિશેષ પણે ‘સહજાનંદસ્વામી’ તરીકે ઓળખાતા થયા. સહજાનંદ નામ નીલકંઠના નિત્ય સિદ્ધ આનંદમય સ્વરૂપ તરીકે સંકેત કરતું હતું.
ઉપનિષદોમાં આ આનંદમય સ્વરૂપનો ખૂબ જ મહિમા ગવાયો છે. •
શાસ્ત્રી માધવપ્રિયદાસ સ્વામી એસજીવીપી, ગુરુકુળ, છારોડી

divyesh

Recent Posts

નિકોલની યુવતીને મોટી ઉંમરના પુરુષ સાથે પરણાવવા 1.10 લાખમાં સોદો કર્યો

અમદાવાદ: શહેરના નિકોલ વિસ્તારમાં રહેતી યુવતીને લગ્ન કરાવવાની ખાતરી આપીને મેરેજ બ્યૂરો ચલાવતી મહિલાઓ સહિતના લોકોએ તેને ૧.૧૦ લાખ રૂપિયામાં…

3 hours ago

વિનય શાહ, સુરેન્દ્ર રાજપૂત અને સ્વપ્નિલ રાજપૂતની થશે પૂછપરછ

અમદાવાદ: વર્લ્ડ કલેવરેક્સ સોલ્યુશન કંપની તથા આર્ચર કેર ડીજી એલએલપી કંપનીના મા‌લિક વિનય શાહ અને તેની પત્ની ભાર્ગવી શાહે આચરેલા…

3 hours ago

કર્ણમુક્તેશ્વર મહાદેવ અને કાલુપુર સ્વામિનારાયણ મંદિર સહિતનાં હિન્દુ સ્થાપત્ય હે‌િરટેજ લિસ્ટમાં જ નથી

અમદાવાદ: છેલ્લા કેટલાક સમયથી અમદાવાદનું નામ બદલીને કર્ણાવતી રાખવાના મામલે રાજ્ય સરકાર દ્વારા કરાયેલી જાહેરાતથી વિવાદ ઊઠ્યો છે. શહેરીજનોનો અમુક…

4 hours ago

તાજમહાલમાં નમાજ મુદ્દે વિવાદઃ હવે પૂજા-અર્ચના કરવાની બજરંગદળની જાહેરાત

આગ્રા: ભારતીય પુરાતત્ત્વ સર્વેક્ષણ દ્વારા આગ્રાના તાજમહાલમાં પ્રતિબંધ લગાવવા છતાં નમાજ અદા કરવાના મુદ્દે વિવાદ ઉગ્ર બન્યો છે. હવે આ…

4 hours ago

સબરીમાલા મંદિરમાં પ્રવેશ માટે કોચ્ચી પહોંચી તૃપ્તિ દેસાઈ: એરપોર્ટની અંદર જ પોલીસે રોકી

કોચ્ચી: કેરળના પ્રખ્યાત સબરીમાલા મંદિરમાં તમામ વયની મહિલાઓને પ્રવેશની મંજૂરી મળ્યા બાદ અત્યાર સુધીમાં એક પણ મહિલા મંદિરમાં પ્રવેશી શકી…

4 hours ago

તામિલનાડુમાં ‘ગાજા’નો કહેર: 11નાં મોતઃ 120 કિ.મી.ની ઝડપે પવન ફૂંકાવાથી મોટી તારાજી

ચેન્નઈ: ચક્રવાતી તોફાન ‘ગાજા’ મોડી રાત્રે પોણા બે વાગ્યે તામિલનાડુના કિનારે નાગાપટ્ટનમમાં ત્રાટક્યું હતું અને ભારે તારાજી અને તબાહી સર્જી…

4 hours ago