36 રૂપિયાનું પેટ્રોલ મળે છે 77 રૂપિયામાં! તો 41 રૂપિયા જાય છે ક્યા…

ઓઇલ કંપનીઓએ પેટ્રોલના ભાવમાં 33 રૂપિયાનો વધારો કર્યો હતો. દિલ્હીમાં પેટ્રોલનો ભાવ પ્રતિ લિટર રૂ. 77.14 થઈ ગયું છે. તે જ સમયે, મુંબઈમાં માત્ર એક લિટર પેટ્રોલ માટે 84.40 રૂપિયા ખર્ચી કરવા પડે છે.

– પેટ્રોલ ગ્રાહકો પાસે આશરે 77 રૂપિયા લેવામાં આવે છે પણ તેઓ ઓઇલ કંપનીઓથી ફક્ત રૂ. 36માં પેટ્રોલ ખરીદે છે. તો 41 રૂપિયા કોના ખિસ્સામાં જાય છે?
– જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડો થઈ રહ્યો છે, ત્યારે પેટ્રોલ આપણા દેશમાં ખર્ચાળ કેમ બની રહ્યું છે?
– ભારત જ્યાં તેલ વેચતું હોય તે દેશમાં પેટ્રોલ સસ્તુ છે, તો પછી ભારતમાં કેમ આટલો ઊંચો ભાવ છે?

ક્રૂડ ઓઈલ મોંઘુ હોવા છતા પેટ્રોલના ભાવ ઓછા હતા
સામાન્ય રીતે એવી દલીલ કરવામાં આવે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો થવાથી દેશમાં પેટ્રોલ મોંઘું બની રહ્યું છે. તમારા જ્ઞાન માટે, જ્યારે વર્ષ 2013માં ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત 100 ડોલર પ્રતિ બેરલ હતી ત્યારે પેટ્રોલની કિંમત પ્રતિ લિટર રૂ. 71.31 હતી પરંતુ હવે જ્યારે ક્રૂડ ઓઈલ પ્રતિ બેરલ 80 ડોલરથી ઓછું છે ત્યારે રિટેલ બજારમાં 76.57 રૂપિયા પ્રતિ લિટર પેટ્રોલ વેચાય છે. તે કેવી રીતે હોઈ શકે?

ટેક્સની રમત
જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં ક્રૂડ ઓઇલ સસ્તુ છે પણ ઓઇલ કંપનીઓએ તેને ભારતમાં લાવવા માટે ભારે એક્સાઇઝ ડ્યૂટી ચૂકવવી પડે છે. 2014થી ફરજ સતત વધી રહી છે. નવેમ્બર 2014થી જાન્યુઆરી 2016 દરમિયાન એક્સાઇઝ ડ્યૂટીમાં 9 ગણો વધારો થયો છે. ઑક્ટોબર 2017માં માત્ર એક જ વખત ઘટાડો થયો હતો. બજેટ 2018માં પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર 2 રૂપિયા પ્રતિ લીટર ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હતો પરંતુ રોડ સેસ 8% વધવા પર કિંમત ફરી ત્યાં જ પહોંચી ગઈ છે.

એક લિટર પેટ્રોલની કિંમત આ રીતે થાય નક્કી
23 મે, 2018ના આંકડા મુજબ, દિલ્હીમાં ઓઈલની કિંમત આ આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે-

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત પ્રતિ બેરલ 86.28 ડોલર છે. તે જ સમયે, ડોલરનો એક્સચેંજ રેટ હાલ 67.45 રૂપિયા છે. આ માટે, ઓઇલ કંપનીઓને એક બેરલ માટે 86.28x 67.45 એટલે કે 5819.58 રૂપિયા ખર્ચ કરવા પડે છે.

એક બેરલ 159 લિટર પેટ્રોલ ધરાવે છે. તદનુસાર, પેટ્રોલના એક લિટરની કિંમત રૂ. 36.60 થાય છે. બીપીસીએલના જણાવ્યા મુજબ, આ ઓઈલના શુદ્ધિકરણ પછી કંપનીઓએ લિટર દીઠ 37.63ના દરે પેટ્રોલનું વેચાણ થાય છે.

હાલના નિયમ મુજબ ભારતમાં ડીલરોને એક લિટર પેટ્રોલ લાવવા માટે કેન્દ્ર સરકારને 19.48 રૂપિયા ચૂકવવા પડે છે.

તે જ સમયે, ડીલર સુધી પહોંચતા, પેટ્રોલનો કુલ ખર્ચ પ્રતિ લિટર 57.11 (19.48 + 37.63) થઈ જાય છે.

રાજ્ય સરકાર અલગથી લગાવે છે ટેક્સ
પેટ્રોલ અને ડીઝલ કોમોડિટી અને સર્વિસ ટેક્સ હેઠળ લેવામાં આવતું નથી. રાજ્ય સરકારે આમાં વેલ્યુ એડેડ ટેક્સ (વેટ) ચાર્જ કર્યો છે. આ જ કારણસર પેટ્રોલના ભાવમાં દરેક રાજ્યમાં તફાવત હોય છે. દિલ્હીમાં પેટ્રોલ પર 27 ટકા ટેક્સ છે એટલે કે, લિટર દીઠ 16.40 નો ટેક્સ ભરવો પડે છે. તેના ડીલરનું કમીશન 3.63 પર લિટર નક્કી કરવામાં આવ્યું છે.

એટલે પેટ્રોલની કુલ કિંમત – 57.11 +16.40 +3.63 = 77.14 રૂપિયા પ્રતિ લિટર થાય છે.

You might also like