Categories: World

સિંધુના પાણીને પાક. નવું રણમેદાન બનાવવા ઇચ્છે છે?

લાહોરમાં ચાલુ માસના અંતમાં યોજાનાર નદી જળ આયોગની બેઠકમાં ભાગ લેવાનું ભારતે સ્વીકાર્યું છે અને ભારત આ બેઠકમાં પોતાના પ્રતિનિધિઓને મોકલશે. ૧૯૬૦ના સપ્ટેમ્બરમાં વિશ્વ બેંકની મધ્યસ્થીને કારણે ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચે સિંધુ જળસંધિ અસ્તિત્વમાં આવી હતી. ત્યારથી આજ સુધી ભારતે આ સંધિનું પાલન કર્યું છે. બંને દેશ વચ્ચેના યુદ્ધની સ્થિતિમાં પણ ભારત આ સંધિનું પાલન કરતું રહ્યું છે. સંધિની જોગવાઈઓ અનુસાર ભારતના હિસ્સાના પાણીનો પૂરતા પ્રમાણમાં ભારત ઉપયોગ કરતું નથી. હવે જ્યારે ભારતના કિસાનોની સિંચાઈની જરૂરિયાતને લક્ષમાં રાખીને ભારતે તેના હિસ્સાના પાણીનો સંગ્રહ કરવા માટે સિંધુ, ચિનાબ અને જેલમ નદી પર બંધ બાંધવાની યોજનાના અમલમાં આગળ વધવાનો નિર્ણય કર્યો છે ત્યારે પાકિસ્તાન તેનો વિરોધ કરે છે અને યોજનાના અમલમાં અવરોધો ઊભા કરવાના પ્રયાસ કરે છે.

આ સમજૂતીની કેટલીક શરતો વિચિત્ર છે. સંધિને કોઈ દેશ એકપક્ષીય રીતે રદ કરી શકતો નથી. સંધિમાં માત્ર સુધારા કરી શકાય છે. આ સમજૂતી અંતર્ગત જ નદી જળ આયોગની રચના કરવામાં આવી, જેનું કામ કટોકટીની સ્થિતિમાં નદીના પાણીનું વ્યવસ્થાપન-સંતુલન કરવાનું છે. ભારત કાયદેસર રીતે સંધિની જોગવાઈ પ્રમાણે પોતાના હિસ્સાના પાણીનો ઉપયોગ કરી શકે છે અને ભારત એમ કરશે ત્યારે સિંધુ, જેલમ વગેરે નદીના પાકિસ્તાનમાં જતા પાણીના હિસ્સામાં કમી આવશે અને તેને કારણે પાકિસ્તાનની ખેતીને ભારે નુકસાન થવાનું છે, પરંતુ એ પાકિસ્તાનની ચિંતાનો વિષય છે. ભારતના કિસાનોના ભોગે હવે આપણે પાકિસ્તાન પર ઉપકાર કરી શકીએ નહીં. ભારતના સતત વિરોધ અને અનુરોધ છતાં ભારતમાં ત્રાસવાદની નિકાસ કરીને આતંકી હુમલા દ્વારા નિર્દોષ લોકોના ભોગ લેનાર પાકિસ્તાન સામે માત્ર આ એક મુદ્દે ભારત સિંધુ જળ સંધિના પાલનનો ઇનકાર કરી શકે તેમ છે, પરંતુ ભારત હજુ એ કક્ષાએ ગયું નથી. માત્ર ભારતના પોતાના હિસ્સાના પાણીના પ્રત્યેક ટીપાંનો ઉપયોગ કરવાના આયોજનનો જ વિચાર કર્યો છે. આમ છતાં પાકિસ્તાને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારત વિરુદ્ધ કાગારોળ મચાવી હતી. નદી જળ આયોગની બેઠકમાં ભારતને બહુ રસ ન હતો. વિશ્વ બેંક ખોટી રીતે પાકિસ્તાનની તરફેણ કરે છે

એ સામે ભારતનો વિરોધ રહ્યો છે અને એટલે જ તેની મધ્યસ્થીમાં ભાગ લેવાનો ભારતે ઇનકાર કર્યો હતો. એ પછી વિશ્વ બેંકે નિષ્પક્ષ નિષ્ણાતો નિયુક્ત કરીને મામલો ઉકેલવાની ભારતની માગણી સ્વીકારી હતી. આથી ભારતે લાહોરની બેઠકમાં ભાગ લેવાનું સ્વીકાર્યું છે.  આ બેઠકને કોઈ મોટી સફળતા મળવાની આશા નથી. બદલાયેલી પરિસ્થિતિમાં ભારત સૂઝબૂઝ સાથે આગળ વધવાનું પસંદ કરશે. નદી જળ આયોગની બેઠકમાં રણનીતિક અને રાજનૈતિક વિષયો પર વાતચીત થવાની શક્યતા નથી. માત્ર ટેક્નિકલ વિષયો પર જ ચર્ચા થશે. ભારતે પહેલાં જ પોતાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી દીધી છે. આતંકવાદને પોષણ અને સમર્થન આપવાની પાકિસ્તાનની નીતિ સામે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ એવું વલણ અપનાવ્યું છે કે નદીમાં લોહી અને પાણી એક સાથે વહી શકે નહીં. આ એક વાક્યમાં રહેલા મેસેજને પાકિસ્તાને સમજવો પડશે. પાકિસ્તાન ધરાર તેને સમજવાનો ઇનકાર કરે છે. વિવાદના વિષય ભારતના કિશનગંગા પ્રોજેક્ટ અને રાતેલ જળ વિદ્યુત પ્રોજેક્ટ છે. આ મામલા અગાઉથી વિશ્વબેંક સમક્ષ છે જ અને આયોગની બેઠકમાં તેના પર ચર્ચા થઈ શકવાની નથી. પાકિસ્તાને ગત વર્ષે વિશ્વ બેંકનો સંપર્ક કરીને ભારતના આ પ્રોજેક્ટની ડિઝાઈન સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. મુદ્દાની વાત એટલી જ છે કે પાકિસ્તાન જો ભારત સાથે સદ્ભાવનાથી કામ લેવા ઇચ્છતું હોય તો તેણે આતંકવાદના ખૂની ખેલ બંધ કરવા પડશે. વિશ્વ બેંકની મધ્યસ્થી અને તટસ્થતા શંકાસ્પદ બની છે. એથી ભારત તેના નિર્ણયને સહેલાઈથી સ્વીકારી શકે નહીં. લાહોરની બેઠકમાં હાજરી આપવી એ ભારતની મજબૂરી છે. આખરે બધો આધાર પાકિસ્તાનનાં ઇરાદા અને વલણ પર છે. સિંધુ નદીના પાણીને નવું રણમેદાન બનાવવા ઇચ્છતું હોય તો ભારત એ લડાઈ પણ લડી લેશે.
http://sambhaavnews.com/

divyesh

Recent Posts

સોલા સિવિલમાં પ્રાઇવેટ એમ્બ્યુલન્સ ઊભી રાખવી હોય તો હપ્તો આપવો પડશે..!

અમદાવાદ: શહેરના એસ.જી.હાઇવે પર આવેલ સોલા સિ‌વિલ હોસ્પિટલમાં પ્રાઇવેટ એમ્બ્યુલન્સ મુકવી હોય તો હપ્તો આપવો તેમ કહીને ધમકી આપતા બે…

2 days ago

વેપારીઓને ગુમાસ્તાધારાનું સર્ટિફિકેટ હવે મળશે ઓનલાઇન

અમદાવાદ: મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની હદ વિસ્તારમાં આવેલી સંસ્થાઓ જેવી કે વેપારી પેઢીઓ, દુકાનો સહિતના વ્યવસાયદારો માટે સારા સમાચાર છે. તંત્રના ગુમાસ્તાધારા…

2 days ago

કરોડોના કૌભાંડમાં દીપક ઝા ચીટર વિનય શાહનો ગુરુ?

અમદાવાદ: વર્લ્ડ કલેવરેક્સ સોલ્યુશન કંપની તથા આર્ચર કેર ડીજી એલએલપી કંપનીના માલીક વિનય શાહ અને તેની પત્ની ભાર્ગવી શાહ આચરેલા…

2 days ago

મ્યુનિ. સ્કૂલબોર્ડની બલિહારીઃ સિનિયર કલાર્ક સહિતની 60 ટકા જગ્યા ખાલી

અમદાવાદ: મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન સંચાલિત શાળાઓમાં છેલ્લાં ચાર વર્ષમાં ૪૬ હજાર વિદ્યાર્થી ઘટ્યા છે, તેમ છતાં શાસકો શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિ પાછળ ધ્યાન…

2 days ago

નોઈડામાં સ્કૂલ બસ ડિવાઈડર સાથે ટકરાતાં 16 બાળકો ઘાયલ

નવી દિલ્હી: દિલ્હીના સીમાડે આવેલ નોઈડામાં રજનીગંધા અંડર પાસ પાસે આજે સવારે શાળાના બાળકોને લઈને જતી એક બસ ડિવાઈડર સાથે…

2 days ago

કોલેજિયન વિદ્યાર્થીનું તેની જ કારમાં અપહરણ કરી લૂંટી લીધો

અમદાવાદ: શહેરમાં ચોરી, લૂંટ, અપહરણ જેવી ઘટનાઓ અટકવાનું નામ જ નથી લઇ રહી ત્યારે મોડી રાતે એક વિદ્યાર્થીનું એસ.જી.હાઇવે પર…

2 days ago