સમય સાથે મહિલાઓની સ્થિતિમાં જાણો કેવો થયો ફેરફાર!

ભારતમાં મહિલાઓની સ્થિતિ હંમેશાં એક સમાન નથી રહેતી. આમાં યુગનાં અનુરૂપ પરિવર્તન થતા રહે છે. વૈદિક યુગથી લઇને આધુનિક સમય સુધી તેઓની સ્થિતમાં ચડાવ ઉતાર આવતા રહે છે. વેદ નારીને અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગરિમામય, ઉચ્ચ સ્થાન પ્રદાન કરે છે.

વેદોમાં સ્ત્રીઓની શિક્ષા-દીક્ષા, ચારિત્ર્ય, ગુણ, કર્તવ્ય, અધિકાર અને સામાજિક ભૂમિકાનું જે સુંદર વર્ણન મેળવવામાં આવે છે તે વિશ્વનાં અન્ય કોઇ ધર્મગ્રંથોમાં ના દેખવા મળ્યું. વેદ તેને ઘરની સામ્રાજ્ઞી કહે છે અને દેશની શાસક, પૃથ્વીની સમ્રાજ્ઞી સુધી બનવાનો અધિકાર આપે છે. વૈદિક કાળમાં સ્ત્રી અધ્યયન-અધ્યાપનથી લઇને રણક્ષેત્રમાં પણ જતી હતી. જેમ કે કૈકેયી મહારાજ દશરથનાં સાથે યુદ્ધમાં ગઇ હતી.

સ્વામી દયાનંદનાં કાળમાં ભારતમાં સ્ત્રી જાતિની અવસ્થા અત્યંત દયનીય હતી. સતી પ્રથા, બાળ વિવાહ, દેવદાસી પ્રથા, અશિક્ષા, સમાજમાં સ્ત્રીનું નીચું સ્થાન, વિધવાનો અભિશાપ, નવજાત કન્યાની હત્યા જેવી પ્રથા આદિ. ધાર્મિક ગ્રંથોનું અનુશીલન કરતા સ્વામી દયાનંદે જાણ્યું કે ધર્મનાં નામ પર જાતિને સમાજમાં જે પ્રકારથી તિરસ્કૃત કરવામાં આવી રહેલ છે. સત્ય તેનાંથી તદ્દન વિપરીત હતું. વેદ હિંદુ સમાજ જ નહીં, અપિતુ સમસ્ત વિશ્વ સમાજને માટે અનુસરણ કરવા યોગ્ય ઇશ્વરીય જ્ઞાન છે.

વૈદિક કાળમાં સ્ત્રીઓ ખૂબ વિદ્રુષી અને નિયમપૂર્વક પોતાનાં પતિ સાથે મળીને હવન આદિમાં સમ્મલિત રહેતી હતી. જૂના સમયમાં પુરૂષ સાથે ચાલવાવાળી સ્ત્રી મધ્યકાળમાં પુરૂષની સંપત્તિ સમજાવવા લાગી. પરંતુ જૂના સમયથી જ જ્યારે-જ્યારે સામાજિક, ધાર્મિક, આર્થિક અને સાંસ્કૃતિક શોષણની શિકાર નારીઓએ ખુદ પોતાની એક ઓળખ કરી છે. જ્યારે-જ્યારે તેઓને સફળતા મળી છે.

આઝાદી બાદ દેશને ચલાવનારા નેતાઓએ આ મહેસૂસ કર્યું છે કે જો સમાજને ઉન્નત બનાવવાનું છે તો છોકરીઓને શિક્ષા આપવી ખૂબ જરૂરી છે. ત્યારથી સ્ત્રી શિક્ષાનાં પ્રસારમાં તેજી આવી. 20મી સદીનાં અંતિમ દશકમાં સમાજમાં આર્થિક-સામાજિક ફેરફાર આવ્યાં, ત્યારે સ્ત્રી માટે પણ નોકરી અને શિક્ષાનાં દ્વાર ખુલ્યાં.

કમ્પ્યુટર, મીડિયા, પત્રકારિતા, સેના, ડૉક્ટર, વિજ્ઞાન વગેરે જગ્યા પર પણ સ્ત્રીઓએ પોતાનો સિક્કો જમાવ્યો છે. મહત્વનું છે કે હવે સ્ત્રીઓની દુનિયા બદલાઇ રહી છે. આઝાદી બાદ લગભગ 12 મહિલાઓ વિભિન્ન રાજ્યોમાં મુખ્યમંત્રીનું પદભાર ગ્રહણ કરી ચૂકેલ છે.

You might also like