સ્વર્ગથી પણ ઘણી સુંદર છે ભારતની આ જગ્યા….

શીખોની અતૂટ આસ્થાના પ્રતીક શ્રી હેમકુંડ સાહિબની, ઉત્તરાખંડના ચમૌલીમાં સ્થિત શ્રી હેમકુંડ સાહિબના કપાટ 25 મેના ખોલી દેવામાં આવશે. હેમકુંડ સાહિબ પ્રબંધ સમિતિના ઉપાધ્યક્ષ નરેંદ્રજીતસિંહ બિંદ્રાની હાજરીમાં થયેલી સમિતિની બેઠકમાં આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. 15,200 ફુટની ઉચાઈ પર બનેલા શ્રી હેમકુંડ સાહિબ ગુરૂદ્વારા 6 મહિના સુધી બરફ થી ઢંકાયેલુ રહે છે.

શ્રી હેમકુંડસાહિબ પોતાની સુંદરતા માટે જાણીતુ છે અને આ દેશના સૌથી મહત્વપુર્ણ ગુરૂદ્વારાઓમાંથી એક છે. ગુરૂદ્વારા પાસે એક સરોવર છે, આ પવિત્ર જગ્યાને અમૃત સરોવર એટલેકે અમૃતનું તળાવ કહેવામાં આવે છે. આ સરોવર લગભગ 400 ગજ લાંબુ અને 200 ગજ પહોળુ છે. આ ચારે બાજુથી હિમાલયની સાત ચોટીઓથી ઘેરાયેલું છે. આ ચોટીયોનો રંગ
વાયુમંડળીય સ્થિતિઓ ના અનુસાર આપો આપ બદલાતુ રહે છે.

કેટલાક સમય માટે તે બરફ જેવી સફેદ, કેટલાક સમય સોનેરી રંગની, ક્યારેક લાલ રંગની અને ક્યારેક ક્યારેક તે ભુરા વાદળી રંગની દેખાય છે. આ પવિત્ર સ્થળને રામાયણકાળથી હોવાનું માનવામાં આવે છે. કેહવામાં આવે છે કે લોકપાલ આ જગ્યાએ છે જ્યા શ્રી લક્ષ્મણજી પોતાના મનપસંદ સ્થાન હોવાના કારણે ધ્યાન પર બેસી ગયા હતા. કહેવામાં આવે છે કે
પોતાના પહેલાના અવતારમાં ગોબિંદસિંહજી ધ્યાન માટે આ જગ્યા પર ગયા હતા.

ગુરૂ ગોબિંદસિંહજીએ પોતાની આત્મકથા બિચિત્ર નાટકમાં આ જગ્યા વિશે પોતાના અનુભવોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. શ્રી હેમકુંડસાહિબના વિશે કહેવામાં આવે છે કે આ બે થી વધારે સદીયો સુધી અલુપ્ત રહી હતી. ગુરૂ ગોબિંદસિંહજીએ પોતાની આત્મકથા બિચિત્ર નાટકમાં આ સ્થળ વિશે જણાવ્યુ છે. ત્યારે આ સ્થળ અસ્તિત્વમાં આવ્યુ હતુ. શીખ ઈતિહાસકાર- કવિભાઈ સંતોખસિંહ (1787-1843) આ જગ્યાનું વિસ્તૃત વર્ણન દુષ્ટ દમન ની વાર્તામાં પોતાની કલ્પનામાં કર્યો હતો.

તેમણે ગુરૂનો અર્થ શાબ્દિક શબ્દ ‘બુરાઈ ના વિજેતા’ માટે પસંદ કર્યો છે. સર્વે ઓફ ઈન્ડિયાના અનુસાર, આની સાત પર્વત ચોટિયો ની ચટ્ટાન પર એક નિશાન સાહિબ સજેલા છે. અહિં ગોવિંદઘાટથી થઈ ઋષિકેશ-બદ્રીનાથ રાજમાર્ગ પર જઈ શકાય છે. ગોવિંદઘાટ પાસે મુખ્ય શહેર જોશીમઠ છે. હેમકુંડ એક સંસ્કૃત નામ છે જેનો અર્થ છે કે-હેમ(બરફ) અને કુડ (વાડકો) છે.
દશમ ગ્રંથ ના અનુસાર, આ એ જગ્યા છે, જ્યા પાંડુ રાજા અભ્યાસ યોગ કરતા હતા.

દશમ ગ્રંથમાં કહેવામાં આવ્યુ છે કે જ્યારે પાંડુ હેમકુંડપહાડ પર ઉંડા ધ્યાનમાં હતા તો ભગવાને તેમને શીખ ગૂરૂ ગોબિંદસિંહના રૂપમાં અહિ જન્મ લેવાનો આદેશ કર્યો હતો.19મી સદીના નિર્મલા વિદ્વાન પંડિત તારા સિંહ નરોત્તમ હેમકુંડની ભૌગોલિક સ્થિતિનુ સરનામુ ગોતનાર પહેલા શીખ હતા. 1884માં પ્રકાશિત શ્રી ગુડ તીરથ સંગ્રહમાં તેમણે આનું વર્ણન 508 શીખ ધાર્મિક સ્થળો માંથી એક રૂપમાં કર્યુ છે.

પ્રસિદ્ધ શીખ વિદ્વાન ભાઈ વીર સિંહે હેમકુંડને શોધવામાં મહત્વપુર્ણ ભૂમિકા નિભાવી હતી. હેમકુંડસાહિબના વિશે ભાઈ વીર સિંહનું વર્ણન વાંચીને સેનાથી રિટાયર સંત સોહન સિંહે આ જગ્યાને શોધવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. જે વર્ષ 1934માં સફળ થઈ ગયો. સંત સોહન સિંહ આ જગ્યા ને શોધતા તળાવ સુધી પહોંચ્યા હતા. જેને આજે લોકપાલના નામથી ઓળખવામાં
આવે છે.

1937માં અહીં ગુરૂ ગ્રંથ સાહિબને સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા. 1939માં સંત સોહન સિંહે પોતાની મોત પહેલા હેમકુંડસાહિબના વિકાસના કામને ચાલુ રાખવાના મિશનને મોહનસિંહને સોંપી દીધુ હતુ. ગોબિંદ ધામમાં પહેલી સંરચનાને મોહનસિંહ દ્વારા નિર્મિત કરવામા આવી હતી.1960માં પોતાની મૃત્યુ પહેલા મોહનસિંહે એક સાત સભ્યોની કમિટી બનાવી આ તીર્થયાત્રાના સંચાલનની દેખરેખ આપી દિધી હતી.

You might also like